Piloten vertrouwen teveel op de automatische systemen. Om dit te veranderen moeten er grote veranderingen komen in de opleidingen en trainingen. Dat zegt voormalig Airbus topman Harry Nelson.
Teveel vertrouwen
De U.S. Federal Aviation Administration (FAA) heeft in 2013 een uitgebreide studie gepubliceerd waarin staat dat piloten teveel vertrouwen op automatische systemen. Dit kan tot gevaarlijke situaties leiden. Experts noemen het “automation addiction”, het teveel vertrouwen op vliegen door de computer van passagierstoestellen. De FAA zegt dat piloten niet voldoende vaardigheden hebben om handmatig een vliegtuig te besturen in een noodgeval of als er geschakeld wordt van automatisch naar manueel. Dezelfde technologie heeft de afgelopen tientallen jaren vliegen juist veiliger dan ooit gemaakt. Nu zorgt het juist voor één van de grootste gevaren binnen de luchtvaart.
Grote veranderingen in training
Nelson zegt op een bijeenkomst van piloten dat er fundamentele veranderingen moeten komen in de opleiding en bijscholing van piloten. De vaardigheden om zelf te kunnen vliegen moeten verbeterd worden. Er moet meer geoefend worden in simulatoren, maar ook tijdens echte passagiersvluchten bij goed weer en als het rustig is in de lucht. De huidige trainingen voor piloten zijn volgens Nelson te saai en te voorspelbaar.
Recurrent
Piloten worden jaarlijks getest of ze nog voldoende vaardigheden hebben. Hier gaat een dreiging vanuit: piloten kunnen afgekeurd worden als ze niet voldoende presteren. Nelson wil de tests een positievere draai geven, ze moeten gezien worden als een kans om de vaardigheden te fine-tunen en bij te leren. De tests moeten realistischer worden zodat het de piloten gaat uitdagen.
[su_quote cite=”Harry Nelson”]We do a lot of checking, but we don’t do much teaching”[/su_quote]
Een ander probleem volgens Nelson is dat veel oudere trainers met pensioen gaan. Deze generatie heeft vaak nog sterke handmatige vliegvaardigheden. Hun opvolgers hebben dit niet, waardoor er nog minder kennis op dit vlak overgedragen wordt.
Nederland
VNV
De Nederlandse Vakbond voor Verkeersvliegers (VNV) geeft bij monde van Piet-Hein Eldering, voorzitter Vliegtechnische Zaken, in een reactie aan Upinthesky aan continu aandacht te vragen voor handmatig vliegen. VNV vindt dit belangrijk voor het geval dat de automatisering geheel of gedeeltelijk uitvalt. Ook het herkennen van zo’n situatie is van belang. “De veiligheid en efficiency in de luchtvaart wordt alsmaar geholpen door verdere automatisering, maar in het geval daarin componenten falen, moet de back-up in de vorm van een goed getrainde piloot er nog steeds zijn.”
In bepaalde situaties is de vlieger dan broodnodig.
ArkeFly
ArkeFly traint piloten op handmatig vliegen in de simulator en de praktijk, zo blijkt uit een reactie aan Upinthesky. ArkeFly vliegers maken regelmatig visuele naderingen door het routenetwerk met daarin vliegvelden met beperkte navigatiesystemen. ArkeFly zegt dat dit routine voor de piloten is. De maatschappij raadt piloten aan om de autopilot niet te gebruiken, maar handmatig te vliegen als het rustig is. Op handmatig vliegen hoeft niet extra getraind te worden, vindt men bij ArkeFly. “Gezien de meer dan gemiddelde exposure van de Arkefly vliegers is hier geen reden voor”, aldus een woordvoerder.
Handmatig vliegen is een routine operatie voor Arke vliegers
KLM en Transavia reageerden niet op vragen die Upinthesky over het onderwerp stelde.
Airbus vs Boeing
Airbus staat erom bekend vliegtuigen wat meer te automatiseren dan Boeing. In een Boeing vliegt de piloot dus eerder zelf, er komen vaker situaties voor dat er moet worden omgeschakeld. Juist in deze situaties gebeurden in het verleden de ongelukken. Voordeel van een Boeing is weer dat piloten wat vaker kunnen oefenen met handmatig vliegen. Nelson benadrukt dat zijn oproep niet gericht is tegen een bepaalde vliegtuigbouwer of type vliegtuig.
FAA rapport
In het FAA raport staat dat bij een kwart van de 26 onderzochte crashes de piloten teveel vertrouwden op de automatische systemen aan boord, en soms er nog meer op terugvielen, terwijl ze juist handmatig hadden moeten ingrijpen. Ongeveer tweederde van de piloten had op z’n minst moeite met de systemen. De FAA noemt het een “erosian of flying skills”, wat erger zou kunnen worden in de toekomst. De Asiana captain van de gecrashte 777 op San Francisco Airport heeft bijvoorbeeld verklaard dat hij de manual approach zonder ILS erg eng vond.
In de meeste onderzochte gevallen herkenden piloten slip-ups van de systemen en konden deze corrigeren, maar wanneer piloten “have to actually hand fly the aircraft” gaat het vaak mis. “They are accustomed to watching things happen…instead of being proactive”. Het verliezen van controle over het vliegtuig door piloten is belangrijkste oorzaak in een aantal crashes de afgelopen jaren. De controle verliezen komt meestal door slecht bewustzijn wat er eigenlijk gebeurt of omdat vlieger niet begrijpen wat de automatische systemen en instumenten hen vertellen.
Voorbeelden zijn de Asiana crash op San Fransisco en de heftige Tatarstan crash. Ook uit het onderzoek naar de bijna stall van een Air France A320 tijdens de approach op Tel Aviv blijkt de piloten de automatische systemen niet goed genoeg begrepen. Ook de Air France A330 crash in de Atlantische Oceaan in 2009 is een voorbeeld van dit probleem. Alle 228 mensen aan boord kwamen om.
Door:
Joeri van Ormondt
Joeri woonde vanaf z’n geboorte ‘onder’ de Zwanenburgbaan. Hij heeft Bedrijfskunde gestudeerd en is mede-oprichter van UpintheSky.
