Voetballers zeggen: “Tsja, en dan maak JE die goal niet”. Ze bedoelen eigenlijk: “Tsja, en dan maak IK die goal niet”.
Het woordje ‘je’ wordt in het Nederlands gebruikt voor zowel ‘men’ als ‘ik’. Zelfs steeds meer. Waarom? Als je ‘je’ gebruikt wordt de schuld van de gemiste goal wat minder individueel. Wat meer collectief.
“We gooiden mensen uit vliegtuigen.” Kan van alles betekenen. ‘De rechtse elite die aan de macht was in Argentinië’. Of ‘mijn maten van de marine’. Maar ook: ‘mijn maten van de marine en ik’.
We gooiden mensen uit vliegtuigen. Studenten met lang haar en baarden, die de dag ervoor waren opgepakt. Met een protestbord, voor een-of-ander ministerie.
Ik heb jarenlang gedacht dat het om een eenmalige verspreking ging. Verkeerd gezegd, onduidelijk geformuleerd, verkeerd begrepen, drank erbij, pàts. Plus het voornoemde misverstand tussen ‘men’ en ‘we’, ‘ik’ en ‘je’.
Een half jaar geleden kreeg ik een artikel – ik meen uit de Volkskrant – waarin iets anders te lezen was. Daarin stond dat Poch het continu over het onderwerp had. Zo vaak zelfs, dat collega’s zeiden dat hij er eens mee op moest houden, omdat hij anders nog in de problemen zou komen. Zo vaak zelfs, dat er grapjes over gemaakt werden: als je met Poch vliegt, blijf dan weg van de deur.
Ik was licht geschokt, kan ik u vertellen. Iemand die zoveel over iets praat, hééft iets met het onderwerp. Een sadistische vorm van grappenmakerij? Ik ken mensen van twintig die erg veel nare grappen maken over gaskamers, waar ze eenvoudig nooit mee te maken gehad kunnen hebben.
Of een soort van verwerking? Zou kunnen.
Iemand kan in zijn slaap gekweld worden door beelden van schreeuwende mensen, die door het laadruim van een vliegtuig gesleurd worden, met tie-wraps om hun polsen. Misschien moet je dat overdag grappenmakend verwerken. Of maar één beeld. Van een diep-slapende studente. Een mooie, jonge meid, die met zwart-wapperend haar verdwijnt in het zwarte gat van de nacht. Misschien afgewisseld met imaginaire beelden van de eigen kinderen. Even oud, studenten, gelukkig, jong, succesvol.
Deed hij het of deed hij het niet? Weet ik niet. Oordelen kan ik niet. Oordelen mag ik niet. Maar ik mag voor de zekerheid wel een foto van die arme slachtoffers boven deze column zetten. In plaats van dat slimme koppie van Poch.
Goof Bakker
