Precies vandaag, maar dan in 2002, overleed Benjamin Davis, de eerste african American generaal van de Amerikaanse luchtmacht.
Ik ontmoette vijftien jaar geleden een collega van hem, en schreef er het volgende stukje over.
Een neger beschikt niet over de capaciteiten om een gecompliceerd apparaat als een vliegtuig te besturen. Dat wees onderzoek in de jaren twintig uit. Toch werd Charles McGee piloot. Een beroemde zelfs. Zijn dochter schreef een boek over hem: een stapeltje biografieën ligt op een tafel voor hem, in een tentje, in een stille uithoek van een lawaaiig vliegfeest in de VS. Een bescheiden, dunne man.
McGee: “Het Amerikaanse leger had het allemaal uitvoerig onderzocht: een neger was fysiek en psychisch ongeschikt om te vliegen. We mochten wel monteur worden en benzine tanken, maar we zouden een onberekenbare factor zijn in een luchtgevecht.”
Na uitvoerig protest van zwarte instanties kwam er uiteindelijk toch één zwart squadron. Het werd gelegerd werd bij Tuskegee, diep in het zwaar gesegregeerde Alabama.
De rest lijkt een voorspelbaar filmscenario. De Tuskegee Airmen bleken niet alleen te kunnen vliegen, ze deden het gemiddeld zelfs beter dan de blanken. Menig record vestigden de zwarte mannen: één piloot schoot vijf vliegtuigen neer in vier minuten, een nog nooit vertoond wapenfeit. Een andere zwarte piloot wist zelfs een compleet slagschip tot zinken te brengen met alleen zijn mitrailleurs.
Glans en glorie, met de notoire keerzijde: zestig van hen betaalden de eer om jachtvlieger te mogen worden met de dood. Vijfentwintig van hen zijn nooit terug gevonden, tot op de dag van vandaag.
Ook de achterstelling bleef bestaan. Een vreselijk verhaal in dit verband is de geschiedenis van het 359ste. Het squadron van de Tuskegee Airmen ontmoette een aangeschoten bommenwerper boven de Alpen, en begeleidde deze geheel naar zuid-Italië, niet ver van hun eigen standplaats. Dezelfde avond kwam de bemanning van de bommenwerper langs met flessen drank, om te bedanken. Toen ze zagen dat het eskader geheel uit negers bestond, stapten ze zwijgend weer in hun jeep en keerden om.
Na de oorlog vloog McGee nog honderden missies boven Korea en Vietnam. Hij wilde airline-piloot worden, maar dat zat er toen nog niet in.
“Het was een raar idee”, zegt hij, “Aan de kant van de wereld voor de democratie gaan vechten, terwijl je thuis de meest elementaire burgerrechten onthouden worden.”
McGee zwijgt. Verderop scheren bontgekleurde stuntvliegtuigen boven een juichende menigte. Veel bezoekers trekt het tentje van de Tuskegee Airmen dan ook niet. Na mij komt een oude, blanke Amerikaan aangeschuifeld. Hij houdt een monoloog over zijn eigen oorlogservaringen, en wandelt door.
McGee kijkt hem zwijgend na. De verhouding blijft moeizaam.
Goof Bakker
