Precies vandaag kreeg ik een aanvulling op een eerder stukje over de term ‘kist’. Nog meer luchtvaart-jargon!
Bevriende vlieger Giel-Jan Koek meldde de term ‘doorpersen’. Dat is: doorvliegen bij slechter wordende weersomstandigheden. Meestal tegen beter weten in.
De inzender van de term stelt heel treffend dat je perst als je poept. Of als je aan het bevallen bent. Beide zijn activiteiten die met pijn en met moeite gepaard gaan. De term ‘doorpersen’ is zo sprekend omdat die een zware bezigheid verbeeldt, die wel leidt tot een gewenst eindresultaat: een drol of een baby.
Doorpersen is natuurlijk alleen verantwoord als de vlieger weet dat hem bijvoorbeeld aan de andere kant van een front meteorologisch betere omstandigheden wachten. Maar volgens mij wordt de term vaker gebruikt als er weinig redenen zijn om optimistisch te zijn. Bravoure en machismo liggen op de loer.
‘Ik smakte mijn toestel tegen het dek’. Ook een merkwaardige. Een dek beweegt, de baan ligt stil. Maar een bewegende ondergrond wordt wèl gesuggereerd. Misschien wel om het eigen onvermogen bij een matige landing te maskeren? Een heel beeldende term, dat wel. Maar om je als eenvoudige C172- of B737-vlieger nou te vergelijken met een naval aviator, die een F-18 op een stampend en rollend vliegdekschip neer moet zetten?
‘De baan uitnaaien’. Ook alweer een lichamelijke component, want er wordt volgens mij niet aan borduurwerk gerefereerd. Je zou kunnen denken aan een te ver teruggetrokken stoot tijdens de copulatie. Kan heel gevaarlijk zijn. Een vriend van me moest een keer midden in de nacht naar de polikliniek met een penisbreuk. ‘Erg pijnlijk’, zei hij. De schaamte over het te lang inschatten van het eigen lid speelde misschien ook een rol.
Wellicht leuk om een lijstje met dit soort begrippen aan te leggen. Wie weet er nog meer?
Goof Bakker
goofbak@planet.nl
Additional facts
‘De voorgaande tekst kan genderspecifieke bewoordingen bevatten. Ik wil u echter vragen om deze als genderneutraal te beschouwen.’ Deze disclaimer heb ik overgenomen uit de gebruiksaanwijzing van een kinderspelletje, dat iemand me onlangs toestuurde. Zou me niet verwonderen als het binnenkort verplicht wordt om dit soort mededelingen onder allerlei officiële teksten te zetten.
Een Amerikaanse collega had een opmerkelijke visie op zijn defecation. Na een lange zitting op het toilet placht hij wel eens met een gelukzalige grijns op zijn gezicht te verzuchten: “Sex is overrated“.
Eén proeflezer merkt op dat ‘doorpersen’ gewoon een – lelijk – anglicisme is: pressing on. Klopt, maar de keuze van de verbastering is veelbetekenend. ‘Pressing on’ zou je in elk ander verband vertalen met ‘doordrukken’. Veel minder krachtig dan ‘doorpersen’. Van Dale zegt zelfs: ‘door persen (iets) stukmaken’.
