Precies vandaag, maar dan eer-eergisteren, waren Jeroen en Ferdi van het bedrijf Tiat op bezoek bij Postbellum. Ze hadden daar toevallig twéé klussen te doen.
Misschien wel eens leuk om een weinig bekend specialisme aan u voor te stellen, dat toch van groot belang is in de luchtvaart. Haarscheurtjes opsporen!
De mannen zijn gespecialiseerd in zogeheten Non-Destructief Testen. Ze jagen een stroompje door de edele delen van een vliegtuig, smeren er een lichtgevend goedje op en/of tasten heel zorgvuldig het oppervlak af met een soort ballpoint aan een draadje. De resultaten zien ze dan met het blote oog, of op het scherm van een laptop.
Ik weet wel wat preciezer hoe het werkt, maar ik beschrijf het zo dat ook Mies Karrebies uit Amsterdam-Noord een goeie indruk krijgt.
En als ú het nauwkeuriger wilt weten, google dan maar eens op ‘Eddy Current’ of ‘Non-destructive testing‘. Ik ga niet alles voor u doen. Ben Gekke Henkie niet.
De Postbellum O-2 uit 1969 had talloze kleine cracks, onze Yak-52 van nauwelijks tien jaar later bleek brandschoon. Het is wel duidelijk wie de Koude Oorlog gewonnen heeft, en waarom. Nòt!
Nog een leuke gedachte: de Torremolinos Bomber van de firma PretJet, of de keurige ’73’ van de KLM worden ook door Tiat getest op cracks. Het is het dagelijks werk van Jeroen en Ferdi om die haarscheurtjes te vinden voordat ù uit de lucht valt.
Chapeau mannen!
Goof Bakker
goofbak@planet.nl
Additional facts
Ik ben, midden op de dag, met de mannen een biertje (koffie) gaan drinken in de beroemde Merlin Inn alhier, op het goeie resultaat. Bij de Yak kan dit honderden, zo niet duizenden euro’s schelen. De onderdelen voor dit bijzondere vliegtuig zijn moeilijk te vinden, en duur. Nog afgezien van de tijd die het gekost zou hebben.
Bij de witte Dosaaf-Yak is door Tiat ooit een miniscuul scheurtje gevonden in een bracket die de elevator op zijn plek houdt. Er moesten drie op maat gemaakte exemplaren uit de Oekraïne komen voordat onze zeer kritische monteur Ricardas tevreden was. Het toestel heeft zeven maanden aan de grond gestaan. Toch wel belangrijk: de Yak kan -4 en +7G aan, en krijgt die ook soms best voor z’n kiezen. Het aerobatic toestel weegt bij 7G pakweg tienduizend kilo. Ga maar na wat de constructie dan te verduren krijgt. Onze Yak is zestien jaar geleden uit Litouwen gekomen, met de juiste papieren. Was van een voormalige luchtmacht van een Oostblok-land. We zijn er nooit achter gekomen welk. De Sovjets schreven één keer in de zestien jaar het controleren op cracks voor. PH-YAX was dus nu weer aan de beurt.
Ik vroeg aan Jeroen en Ferdi – een beetje om te dollen – wie die Eddy Current eigenlijk is. Wat is dat voor gast? De uitvinder van het procedé? Ferdi wist keurig te vertellen dat een ‘eddy current’ letterlijk een draaikolk is, zoals die soms in snelstromende rivieren voorkomen. De techniek stuurt wervelende stromen door het metaal die in beeld gebracht worden op een laptop. Zitten er scheurtjes in het metaal dan zie je op het scherm meteen de afwijkingen.
