Gisteren reed ik vanuit het lelijkste stukje van Nederland – Nieuwegein – patsboem het mooiste stukje binnen: Jaarsveld. Een handvol huizen, lukraak uitgestrooid rond een hoge rivierdijk. Een gehucht uit de tijd van Swiebertje. En dat onder de meest Hollandse stapelwolken ooit. Haast kitsch.
Ik ging er naar toe omdat we weer gaan herdenken, binnenkort. Ik ging kijken bij een monumentje dat ik nog ken uit de tijd toen ik daar geregeld rondzwierf, en dat altijd grote indruk maakte.
Tachtig jaar geleden sloeg een aangeschoten Halifax bommenwerper hier te pletter op de Lek, die aldaar traag door oneindig laagland stroomt.
Zeven Canadezen waren aan boord. Twee jongens overleefden de crash, de anderen werden zelfs nooit teruggevonden.
Een mooi monument. Met een gedicht erop en een Merlin-motor achter glas. De namen van de zeven vliegers in roestvrij staal gegraveerd. Dat is waardig herdenken.
‘Wie de geschiedenis niet wil kennen moet haar herhalen’, wordt wel gezegd. Isdawaar? In Bosnië, Palestina en Noord-Ierland kennen ze de geschiedenis op hun duimpje. Daar weten ze precies bij welke Guldensporenslag hun voorvaderen elkaar afmaakten. Dat gedenken ze dan door mekaar wéér af gaan te maken. De dialectiek van de haat.
The fascists of the future will call themselves anti-Fascists. Deze quote wordt aan Winston Churchill toegeschreven. Kijk, daar heb je wat aan. Dan ben je een gewaarschuwd mens.
Is onwetendheid beter? Ooit werkte ik een paar dagen voor een bedrijf in het zuiden des lands. Tijdens de lunch liet ik een foto van een Boeing B-29 zien, die ik had gemaakt in de Verenigde Staten. Ik zei voor de jongeren aan tafel: ‘Dat is de bommenwerper van de bom’.
Een stagière (VWO+HEAO?) leek het niet te begrijpen.
Ik zei ter verduidelijking: ‘Hirosjima. De atoombom’. Nog rinkelde geen belletje. Toen zei ze peinzend: “Ja, nou je het zegt, mijn vriend had het laatst wel over een bom die alles stuk maakt.”
Goof Bakker
goofbak@planet.nl
Additional facts
De hele geschiedenis van de Halifax is na te lezen op http://scoutinglopik.nl/clifford-reichert-het-hele-verhaal/. Indrukwekkend. Als het u interesseert lees dan ook de boeken van Ab Jansen: Wespennest Leeuwarden.
Hier op het vliegveld werkte ooit een man die het lokale Lancaster-monument ‘onzin’ vond. “Dan kun je voor iedereen wel een monument neer gaan zetten”, was zijn nogal eigenaardige commentaar. Ik dacht: ‘voor jou moeten we straks in elk geval géén monumentje neer gaan zetten’.
Vijf bemanningsleden nooit gevonden. Raadselachtig. Is het toestel volledig gedesintegreerd, en zijn de omgekomen vliegers afzonderlijk door de rivier meegevoerd naar de Noordzee? Dat is nogal een eindje, vanaf Jaarsveld.
De vlieger van het toestel heette Reichert. Helemaal uit Canada gekomen om bommen te gaan gooien op het land van zijn voorouders.
