De Zuid-Afrikaanse regering heeft bij de behandeling van de tussentijdse begroting € 547 miljoen toegezegd om de Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL)/South African Airways (SAA) van de ondergang te redden. Het is de uitkomst van een verbeten strijd met politieke en economische kanten. En waarvan het einde nog niet in zicht lijkt. Vooralsnog kan de airline weer vooruit, maar of SAA de crisis gaat overleven blijft de vraag.
2020: onder bewind geplaatst
SAA vroeg in december 2019 uitstel van betaling aan. Sindsdien hebben de twee bewindvoerders gepoogd structurele hervormingen door te voeren en een overlevingsstrategie voorgesteld. Medio 2020 kwam een herstructureringsplan op tafel dat onder meer voorzag in afvloeiing van 75% van het personeel (zie: UP 22/07/2020). En was begin 2020 het aantal internationale lijndiensten al teruggebracht tot een minimum, na september bleven alle toestellen aan de grond (behoudens een enkele repatriëringsvlucht).
Herstructurering biedt hoop
Het herstructureringsplan van medio 2020 is goed ontvangen. Het prijskaartje van ruim een half miljard euro was echter vanaf het begin de spreekwoordelijke hete aardappel, die iedereen trachtte door te schuiven. De minister van Staatsondernemingen wilde SAA behouden maar er niet voor betalen. De minister van financiën wilde geen geld meer aan SAA spenderen. De regering poogde tevergeefs private investeerders aan te trekken. Het dominante ANC eiste zachte leningen van de pensioenfondsen. De oppositie eiste afstoting van SAA naar de vrije markt. En de vakbonden eisten ondanks alles loonsverhoging. De president zelf stelde onlangs dat in economisch moeilijke tijden er geen geld is voor ‘sukkelende staatsentiteiten’.
En zo zat SAA zowel financieel als fysiek aan de grond.
Nieuw geld
Met de presentatie van de tussentijdse begroting – vergelijk; onze Voorjaarsnota – gloort er nu hoop. Het plan B van de bewindvoerders – keuze tussen opheffing en faillissement – kan in de la blijven. SAA kan nu de afvloeiingsregelingen voor meer dan driekwart van het personeel financieren. Het kan de (flink verlaagde) salarissen blijven betalen en het kan de achterstallige rekeningen bij SAA Technical voor onderhoud aan zijn toestellen voldoen.
Nieuwe kansen?
Met financiering op zak kan SAA wellicht werk maken van het aanbod dat Ethiopian Airways eerder deze maand deed. De grootste airline van Afrika stelde toen niet geïnteresseerd te zijn in ‘nalatenschapskwesties, zoals schulden en arbeidseisen’, maar SAA wel te willen helpen met bedrijfssteun. Concreet zou Ethiopian toestellen, piloten, technische kennis en managementvaardigheiden beschikbaar willen stellen.
Welk prijskaartje hangt aan dit sympathieke gebaar van een grote concurrent in Afrika zal te tijd leren.
Deze bijdrage is in oktober 2020 voor Up in the Sky geschreven door Bert Zegger.
