Na het lange wachten is het dan gebeurd. De eerste centimeters sneeuw zijn gevallen en de verwachting is dat dit tot maandag zal duren. Bij koude temperaturen/sneeuwval zijn een aantal extra procedures zoals het De-Icen en het gebruik van Anti-Ice. In dit artikel zal er dieper worden gekeken naar deze systemen.
De-Ice
De-Icing is het proces waarbij sneeuw of ijs van een oppervlak wordt verwijderd. Dit wordt gedaan met behulp van chemische stoffen die niet alleen het oppervlak ijsvrij maken, maar ook op het oppervlak blijven en de vorming van ijs gedurende een bepaalde tijd vertragen. Het ijsvrij maken kan gebeuren met mechanische methoden (schrapen, duwen); door toepassing van warme lucht en door het gebruik van chemicaliën die bedoeld zijn om het vriespunt van water te verlagen (diverse zouten of alcoholen).
Bij lage temperaturen in combinatie met regen of sneeuw wordt het ijsvrij maken van vliegtuigen vaak toegepast. Ijs op de vleugel voorlijst verstoren de aerodynamische stromingen over het vliegtuig, ook voegt het extra gewicht toe en kan het bepaalde systemen blokkeren. Bovendien kan losgebroken ijs het vliegtuig beschadigen. De De-Ice vloeistof bestaat meestal uit een verwarmde glycol-water oplossing met een kleurstof en middelen om het metalen oppervlak te beschermen. Er worden verschillende soorten glycolen gebruikt die uiteindelijk zorgen voor verschillende sterktes.
– Oranje: Type 1
– Wit: Type 2
– Geel: Type 3
– Groen: Type 4
Type I vloeistoffen zijn niet verdikt en hebben een minimum van 80 procent glycol en een relatief lage viscositeit, behalve bij zeer koude temperaturen. Deze vloeistoffen bieden enige bescherming tegen ijsvorming, voornamelijk door de warmte die nodig is voor het ijsvrij maken, maar hebben een relatief korte holdover time (HOT). Dit is de tijdsduur dat de anti-ice vloeistof de ijsvorming tegen kan gaan. Type II, III, en IV vloeistoffen bevatten een minimum van 50% glycol daarnaast bevat het verdikkingsmiddelen. De verdikkingsmiddelen zorgen voor een betere hechting aan het vliegtuig. Daardoor hebben vloeistoffen van type II, III en IV een langere HOT-waarde dan vloeistoffen van type I.
Het ijsvrij maken van vliegtuigen op de grond is een secuur proces. Het vliegtuig wordt eerst geïnspecteerd op ijsvorming. Als het vliegtuig inderdaad ijsvrij moet worden gemaakt, wordt een de-icingtruck ingezet. Het vliegtuig wordt op een geschikte plaats neergezet, met voldoende afwateringsmogelijkheden om de vloeistof op te vangen en af te voeren. Soms kan dit bij de gate zijn, meestal wordt het vliegtuig verplaatst naar een speciaal daarvoor bestemde ruimte, meestal dichter bij de baan.
Anti-Ice
Pneumatische systemen
Op de Boeing B-17 Flying Fortress heb je zwarte stroken op de voorranden van de staart, de stabilisatoren en de vleugel dit zijn rubberen de-ice strips. Tijdens de vlucht komt ijsvorming het meest voor op de voorranden van de vleugels, staart en motoren (inclusief de propellers). Bij lagere snelheden wordt vaak gebruik gemaakt van pneumatische anti-ice. De rubberen bekleding wordt gedurende de vlucht opgeblazen, waardoor het ijs barst en afschilfert. Zodra het systeem door de piloot wordt geactiveerd, wordt de cyclus van opblazen en leeglopen automatisch geregeld.
Elektrische systemen
Sommige vliegtuigen maken gebruik van elektrisch verwarmde platen die zijn ingebouwd in een rubberen plaat aan de voorranden van vleugels. Dit anti-ice systeem werd in 1943 ontwikkeld door de “United States Rubber Company”. Wanneer door het systeem ijs wordt gedetecteerd, dan werken ze eerst als ontdooisystemen en vervolgens als anti-icing-systeem om in ijzige omstandigheden te kunnen blijven vliegen. Sommige vliegtuigen gebruiken chemische anti-ice systemen die antivries door kleine gaatjes in de vleugels pompen, waardoor het ijs smelt en er op het oppervlak voor een bepaalde tijd geen ijs kan vormen. Een vierde systeem, ontwikkeld door NASA, detecteert ijs op het oppervlak door een verandering in de resonantiefrequentie. Zodra een module heeft vastgesteld dat er ijs vorming is, wordt een stroompje door een transducer omgezet in een elektrische schok, hierdoor barst de ijslaag en kan het door de luchtstroom worden afgevoerd.
Warmelucht
Veel moderne vliegtuigen met vaste vleugels gebruiken anti-ice systemen op de vleugelvoorrand, motorinlaten en vluchtinformatiebuizen (Pitot buis) die warme lucht gebruiken om ijs te voorkomen. Deze warme lucht wordt uit de motoren geblazen en in een holte onder het oppervlak geleid waar ijsvorming is (Window Heat, Probe heat). De warme lucht verwarmt het oppervlak tot enkele graden boven nul, waardoor ijsvorming wordt voorkomen. Het systeem kan autonoom werken en in- en uitgeschakeld worden.
