Gelijktijdig met de miljoenennota, is ook de jaarlijkse ‘Voortgangsrapportage project Verwerving F-35’ naar de Tweede Kamer verstuurd. De minister van Defensie rapporteert jaarlijks de F-35. In dit artikel gaan we in op een paar bijzonderheden uit het rapport.
De inzetbaarheid van de tien operationele F-35’s op Leeuwarden blijft volgens het rapport achter. De inzetbaarheid van de acht F-35’s die voor de vliegopleiding op de Amerikaanse vliegbasis Luke staan, is wel goed.
Beschadigingen
De verminderde inzetbaarheid van toestellen in Nederland is een gevolg van vastgestelde beschadigingen van motoronderdelen. Kwartszand uit de deklaag van de taxibanen blijkt soms in de motor van de F-35 terecht te komen. Motoronderdelen raakten hierdoor beschadigd. Bij vier toestellen is de motor zelfs afgekeurd en moesten deze elders worden gerepareerd. Door een wereldwijd tekort aan vervangende F-35 motoren en motoronderdelen, waren deze vier vliegtuigen tijdelijk niet inzetbaar. Inmiddels is één vervangende motor en één vervangende motormodule geleverd. Om te voorkomen dat meer motoren schade oplopen zijn tijdelijke maatregelen genomen, zoals het vaker vegen van de taxibanen. Een definitieve oplossing komt in de loop van volgend jaar.
Crisisgebied
De verminderde inzetbaarheid heeft vooralsnog geen invloed op de verdere invoering van de F-35 bij de Nederlandse luchtmacht. Zo is nog steeds het doel om eind 2021 de Initial Operational Capability te bereiken. Deze ‘IOC status’ betekent dat vier F-35’s kortdurend kunnen worden uitgezonden naar een crisisgebied. Vanaf volgend jaar zal de F-16 dan alleen nog worden ingezet voor verdediging van het Nederlandse en Belgische luchtruim (QRA) en voor nucleaire taken.
Afleverschema
Ook de geplande aflevering van nieuwe toestellen ligt redelijk op schema. Van de acht nieuwe F-35’s die Nederland in 2021 zou ontvangen, zijn er nu vier afgeleverd. De twee volgende toestellen zijn al vliegend waargenomen bij de Italiaanse assemblagefabriek in Cameri. Volgens het afleverschema moeten er dit jaar nog vier nieuwe toestellen van Italië naar Nederland komen. Vanwege de pandemie is vertraging in de eerdere planning gekomen. Door vertragingen bij Lockheed, kregen we in 2020 drie toestellen minder dan oorspronkelijk afgesproken. Deze worden in 2022 en 2023 alsnog geleverd.
Geluid
In de jaarrapportage wordt nu ook aandacht besteed aan het geluid van de F-35. De ‘Auditcommissie geluidmeetnet vliegbasis Leeuwarden’ stelde vast dat de F-35 meer lawaai produceert dan de F-16. De geluidspiek is breder en het geluid van de toestellen is meer laagfrequent dan van de F-16. Het afgelopen jaar zijn geluidsmetingen gedaan, om nog meer te weten te komen over de geluidsverschillen tussen F-16 en F-35. Eind 2021 volgt de analyse van deze vergelijkende metingen. Of bij de analyse van de geluidsbelasting ook het aantal toestellen en vliegbewegingen wordt meegenomen, is niet bekend. Tijdens het ‘hoogtepunt’ van de Koude Oorlog waren op Leeuwarden zo’n 36 F-16’s gestationeerd. Het uiteindelijke aantal F-35’s op Leeuwarden zal minder dan 20 zijn.
