Vandaag begint de grootste NAVO-luchtmachtoefening ooit: Air Defender 23. Gedurende twee weken trainen bondgenoten met gevechtsvliegtuigen in het Europese luchtruim.
Nog nooit eerder heeft er zo’n grote NAVO-oefening in de lucht plaatsgevonden, met de deelname van 250 vliegtuigen en 10.000 militairen uit 25 verschillende landen. Volgens experts en betrokkenen gaat het om een unieke oefening.
Air Defender 23 vindt voornamelijk plaats boven Duitsland maar ook een klein deel van het Nederlandse luchtruim wordt gebruikt. Het gaat hier om gebieden boven de Noordzee ten noorden van de Wadden, en een klein deel van de Waddenzee. De Nederlandse vliegbasis Volkel wordt ook gebruikt als vertrek- en landingslocatie voor de gevechtsvliegtuigen. Een belangrijk doel van deze trainingsoperatie is het testen van het bevelvoeringsproces, aldus Peter Wijninga van het The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). “Het coördineren hiervan is een enorme uitdaging die uiterste precisie vereist.” De operatie omvat een breed scala aan vliegtuigtypen met verschillende kenmerken, die desondanks moeten samenwerken. “Denk bijvoorbeeld aan de snelheid, die kan verschillen per vliegtuigtype. Het is belangrijk om rekening te houden met elkaars beperkingen en mogelijkheden.”
Artikel 5
Tijdens Air Defender 23 wordt gesimuleerd dat het bekende artikel 5 van het NAVO-verdrag zich voordoet. Volgens dit artikel, een van de belangrijkste hoekstenen van de NAVO, wordt een aanval op één van de lidstaten gezien als een aanval op het hele bondgenootschap. Hierop komen alle NAVO-leden gezamenlijk ter verdediging.
Gedurende de komende twee weken worden verschillende dingen beoefend. “Elke dag voeren we andere scenario’s uit”, aldus André Bongers, hoofd communicatie van vliegbasis Volkel waar vandaan ook Nederlandse toestellen meedoen. “We oefenen van alles: de ene dag een luchtaanval, de andere dag vallen we een gronddoel aan of verstoren we radars.” Er wordt getraind in zowel verdediging als aanval, waarbij de rol van de deelnemende landen per scenario verschilt. “Soms behoor je tot de ‘goeden’ en soms tot de ‘slechten’.”
Nederlandse bijdrage
Elk land brengt volgens Bongers zijn eigen specialiteit in. “Voor Nederland ligt die echt in onze vliegtuigen, zoals de F-35, die bijna onzichtbaar is op radar en ons in staat stelt om stiekem ergens binnen te dringen. We vliegen ook al jaren met de F-16, die zich heeft bewezen als een echte allrounder”, legt hij uit. “Niet alle landen hebben deze capaciteit.” Nederland neemt deel met acht gevechtsvliegtuigen: vier F-35’s en vier F-16’s. Vanuit Volkel rijdt ook een Nederlandse tankauto naar de Duitse vliegbasis in Hohn om gevechtsvliegtuigen van bondgenoten van brandstof te voorzien. Daarnaast levert Nederland ook gevechtsleiders die medeverantwoordelijk zijn voor het verloop van de luchtgevechten tijdens Air Defender 23.
Duitsland Iets dat deze oefening anders maakt dan anders is de rol van Duitsland. De oefening is geïnitieerd door Duitsland en wordt onder Duitse leiding uitgevoerd. Deze nieuwe rol voor de oosterburen past helemaal bij de koerswijziging die sinds de oorlog in Oekraïne is doorgevoerd. Sinds de Tweede Wereldoorlog is Duitsland op defensiegebied erg terughoudend geweest. Nu is dat echter radicaal aan het veranderen.
