De luchtvaart lijkt de laatste tijd voornamelijk in het nieuws te komen in verband met milieuschade. Zo vaak zelfs dat de initiatieven op het gebied van duurzame luchtvaart soms ondergesneeuwd raken. Want er gebeurt veel. Wereldwijd zijn honderden bedrijven bezig met de ontwikkeling van elektrische en hybride vliegtuigen, hybride aandrijfsystemen, efficiëntere propellerontwerpen, synthetische brandstoffen en nog veel meer. Eerder heb ik op deze site al geschreven over hoe Nederlanders vooruitgang boeken bij bedrijven als Maeve Aerospace en VÆRIDION.
Hoewel al deze initiatieven verschillende doelstellingen en werkwijzen hebben, hebben ze één gemeenschappelijke uitdaging: het vinden van voldoende investeerders die bereid zijn om de startende onderneming te financieren. Met uitzondering van enkele bedrijven die opereren onder de vleugels van grote spelers als Airbus en Boeing, gaat het doorgaans om kleinschalige startups en scale-ups die vaak moeite hebben om genoeg financiële middelen voor de lange termijn te vinden. Ze zijn afhankelijk van enkele grote geldschieters, zowel privaat als publiek, die bereid zijn om de ondernemingen af en toe van liquide middelen te voorzien. Zodra het ontvangen bedrag is opgebruikt, begint de zoektocht opnieuw. CEO van eVTOL-bouwer Archer, Adam Goldstein, stelt dat er tussen de 500 miljoen en 1 miljard dollar nodig is om een volledig nieuw (elektrisch) vliegtuig te bouwen. De International Air Transport Association (IATA) voorspelt dat er 4 biljoen dollar (4.000 miljard) nodig is om de eigen net-zero (CO2-neutraal) doelstelling in 2050 te halen.
Hard-to-abate
Het structureel kunnen financieren van zulke bedrijven is de reden waarom Maurice Boon vorig jaar Skyfinity heeft opgericht. Ik sprak met hem over hoe de verduurzaming van de luchtvaart gefinancierd moet worden en welke unieke bijdrage zijn onderneming daaraan gaat leveren. Boon is 34 jaar oud, heeft lucht- en ruimtevaarttechniek gestudeerd in Delft en een MBA gevolgd aan INSEAD in Fontainebleau, nabij Parijs. Als consultant heeft hij gewerkt aan haalbaarheidsstudies van duurzame technologieën voor de luchtvaart en van dichtbij meegemaakt wat voor extra barrières deze industrie kent.
Boon stelt: ‘De luchtvaart is een ‘hard-to-abate industrie en kan niet zo snel verduurzamen als dat we zouden willen. Het is traditioneel een industrie met geconsolideerde organisaties, terwijl duurzame luchtvaartinitiatieven steeds meer bij startups en scale-ups beginnen. Zij ontwikkelen en testen vaak sneller innovaties dan bestaande organisaties. De luchtvaartindustrie is echter nog niet goed ingericht op het stimuleren van deze vorm van innovatie. De technische ontwikkelingstijden (15-20 jaar) zijn vaak langer dan de cycli van investeringsfondsen (7-10 jaar). De hoge kapitaal- en veiligheidseisen in de luchtvaartsector vormen daarbij extra barrières die het voor beginnende bedrijven lastig maken om langetermijnfinanciering aan te trekken. Voor een industrie die zo afhankelijk is van technologie zouden we juist de snelheid waarmee we nieuwe technologie ontwikkelen moeten versnellen. Een combinatie van startups en bestaande organisaties kan voor een grote versnelling zorgen, maar dan moeten we wel het aantal grote risico’s of financiële barrières reduceren.’
Als passagier kunnen investeren
Voor veel milieubewuste reizigers wordt het steeds lastiger om aan henzelf en hun omgeving uit te leggen waarom zij toch af en toe het vliegtuig pakken. Wat niet helpt is dat het maatschappelijk debat over dit onderwerp in toenemende mate bestaat uit aan de ene kant de roep om (veel) minder vluchten en aan de andere kant het afwijzen van elke duurzaamheidsmaatregel die ten koste kan gaan van de financiële winst. De kans om voor hypocriet te worden uitgemaakt wanneer je je inzet voor een beter milieu en ook vliegt wordt steeds groter. Hoewel flygskam (vliegschaamte) nooit echt voet aan de grond heeft gekregen, zie je bij consumenten wel de behoefte om de negatieve impact van vliegen sterk te verminderen.
Deze groeiende groep mensen is waar Skyfinity zich dan ook op richt: ‘Onze stichting beoogt passagiers die bewust zijn van de uitstoot van hun vlieggedrag onderdeel te maken van de technische oplossing’ betoogt Boon. ‘Wij willen het voor passagiers mogelijk maken direct bij te dragen aan de innovaties tijdens het boeken van een vlucht. Skyfinity zal deze contributies in levensvatbare startups en scale-ups investeren. IATA heeft uitgerekend dat de luchtvaart zo’n 55 miljard euro per jaar aan extra investeringsgeld nodig heeft om in 2050 CO2-neutraal te kunnen opereren. De gemiddelde bijdrage om dat financieringstekort te verkleinen is €5,50 per 100 kg CO2, of ongeveer €22 per gemiddelde retourvlucht voor korte afstanden. Voor iets meer dan een tientje per vlucht kunnen reizigers dus bijdragen aan een schonere luchtvaart en de afhankelijkheid van offsets in de toekomst verminderen’
Boon wil de investeringen bewust vanuit een stichting laten lopen, in plaats vanuit een commerciële organisatie: ‘Wij hebben gekozen voor een stichting met ANBI-status omdat we ons echt richten op het algemeen nut. Wij hebben geen winstoogmerk, willen niet concurreren met commerciële partijen en zijn juist aanvullend op de bestaande markt. Een bijdrage aan de stichting kan meerdere keren geïnvesteerd worden waardoor de impact groter wordt.’
Het gedoneerde geld kan door Skyfinity voor drie doeleinden gebruikt worden:
- Het investeren in technologie die op korte termijn de luchtvaart kan verduurzamen. Hierbij moet vooral worden gedacht aan Sustainable Aviation Fuels (SAF), zoals bijvoorbeeld synthetische kerosine. Met dit type brandstof kan zo’n zestig tot tachtig procent van de schadelijke uitstoot van vliegen worden verminderd. Vanwege de hoge kosten en nog beperkte productiemogelijkheden is het gebruik ervan nog beperkt, maar het is de enige manier voor de grote luchtvaart om binnen afzienbare tijd te verduurzamen.
- Het investeren in technologie die op lange termijn de uitstoot van de luchtvaart volledig tot nul zal reduceren. Dit zijn vooral initiatieven tot het ontwikkelen van (hybride) elektrische of waterstof vliegtuigen en de infrastructuur op de grond die deze manier van vliegen mogelijk moet maken.
- Het investeren in non-profit projecten, zoals studieprojecten, naar verduurzaming van de luchtvaart.
Bouwen aan het netwerk
Een belangrijke taak voor Boon en zijn team is om het netwerk van aangesloten bedrijven uit te breiden. In deze bedrijven kan dan via Skyfinity worden geïnvesteerd. Aan het uitbreiden van het netwerk wordt hard gewerkt: ‘Wij hebben in eerste instantie een transparant platform ontwikkeld waarop reizigers direct kunnen bijdragen aan duurzame luchtvaartinitiatieven. Inmiddels zijn er samenwerkingen opgezet met verschillende startups waaronder VÆRIDION, ELECTRON en CNF. Via onze website geven we overzichten van welke partijen zich bezighouden met het ontwikkelen van nieuwe duurzame technologieën voor de luchtvaart.’
Het is duidelijk dat de luchtvaart voor een grote uitdaging staat. We hebben niet alleen te maken met het feit dat vliegen nog steeds erg vervuilend is, maar ook met de enorme kosten die verduurzaming met zich meebrengt. Wat nodig is, is een integrale aanpak waarbij bedrijven, onderzoeksinstellingen, overheden en consumenten de handen ineenslaan. Want om ervoor te zorgen dat de uitstoot van de luchtvaart vermindert, moeten we samenwerken, innovatie versnellen en gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen.
