Vorige week vrijdag toonde de Stichting Noorduyn Foundation haar Noorduyn Norseman voor het eerst in de nieuwe kleuren. Het vliegtuig werd tentoongesteld in een hangaar op vliegveld Lelystad. Voor de gelegenheid was de locatie teruggebracht in jaren veertig-sferen, compleet met live muziek en re-enactors.
De afgelopen jaren stond het toestel in het Nederlands Transport Museum in Nieuw-Vennep. Met de noodgedwongen sluiting worden diverse collectiestukken, waaronder De Noorduyn UC-64 Norseman “CF-GLI” (43-5374), elders ondergebracht. Dit vliegtuig kreeg eerst een nieuw jasje alvorens het werd overgebracht naar Lelystad.
Werkelijkheid geworden
Arno van der Holst, initiatiefnemer en voorzitter van de stichting Nederlands Transport Museum, vertelt over de Noorduyn Norseman: ‘Het is een stoer, tijdloos vliegtuig dat zelfs na tachtig jaar nog altijd zijn plek in de lucht verdient. Dat we deze prachtkist kunnen laten zien is echt een droom die werkelijkheid is geworden.’
De Noorduyn (U)C-64 Norseman is een ontwerp van de in Nederland geboren luchtvaartpionier Robert Noorduyn. In de jaren twintig werkte Noorduyn voor Fokker in de Verenigde Staten. Hij had een grote rol bij de ontwikkeling van de F.VIIb/3m. In de jaren dertig verhuisde hij naar Canada en richtte daar de Noorduyn Aviation Company op. In 1935 vloog het prototype van de Norseman, een ontwerp van Noorduyn zelf. Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog steeg de vraag naar vliegtuigen. De Canadese en Amerikaanse luchtmacht bestelden aanzienlijke aantallen Norsemans als transport- en verbindingstoestel. Na de Tweede Wereldoorlog bleef het toestel in productie, in totaal zijn er meer dan 900 exemplaren gebouwd. Veel Norsemans zijn in Canada gebruikt als “bush plane”, al dan niet uitgerust met drijvers, wielen of ski’s.
Schaars
Van der Holst: ‘De afgelopen jaren werkten we twee keer per week met vrijwilligers hard aan de restauratie van dit vliegtuig. Het ging niet altijd even vlot omdat we vaak afhankelijk waren van schaarse onderdelen uit het buitenland. Verder is het ontwerp en de constructie van bepaalde delen van de Norseman niet altijd even eenvoudig, wat restauratie er niet makkelijker op maakt. Doorzettingsvermogen is zeker nodig, bij de restauratie van een toestel als dit. Onderdelen zijn moeilijk te vinden en vaak kostbaar. Dankbaarheid is er voor alle steun die we ontvingen, in natura en financieel, van de vele vrijwilligers, het Aviodrome en het Mondriaan Fonds.’
Voordat de Norseman zal opstijgen vanaf Lelystad, moet er nog veel werk verricht worden. Van der Holst: ‘De motor is bedrijfsklaar, maar moet nog wel helemaal worden aangesloten. Dus afmonteren, alle leidingen aansluiten, enzovoort. Wel is de binnenbekleding al volledig vernieuwd, evenals de cockpit. Binnenkort gaan we weer naar Canada, om weer op jacht te gaan naar onderdelen.’
‘Dit vliegtuig vertelt een verhaal over respect, doorzettingsvermogen en dankbaarheid’, aldus Van der Holst. ‘Respect voor waar het symbool voor staat, als mensenredder. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bracht het talloze zwaargewonde militairen in veiligheid.’
Vermist
Bij de onthulling van de Norseman in Lelystad, was het toestel onderdeel van een groter geheel. Met re-enactors in uniform, een Amerikaanse Jeep en een Dodge WC-53 “Carryall” legervoertuig werd een “levend schilderij” gecreëerd. Een big band (Bill Bakers Big Band) met twee zangeressen, die muziek uit de jaren veertig, onder meer van Glenn Miller, ten gehore bracht maakte het geheel helemaal af. De hoorbare en zichtbare verwijzing naar Glenn Miller heeft een dubbele laag: de bekende Amerikaanse bandleider raakte in december 1944 vermist boven Het Kanaal, toen het vliegtuig waarin hij zat niet aankwam op de plaats van bestemming. Het vliegtuigtype waarin Miller mee vloog, was een Noorduyn Norseman.
Bill Baker’s Big Band bij de presentatie in Lelystad © Leonard van den Broek 
Bill Baker’s Big Band bij de presentatie in Lelystad © Leonard van den Broek 
Bill Baker’s Big Band bij de presentatie in Lelystad © Leonard van den Broek 
Bill Baker’s Big Band bij de presentatie in Lelystad © Leonard van den Broek
Nog enkele
In Nederland bevinden zich twee UC-64’s. Behalve de Norseman van de Noorduyn Foundation, wordt ook een Norseman gerestaureerd in het Aviodrome. Van der Holst: ‘De samenwerking met het Aviodrome is erg goed. We delen kennis en ervaring, wat heel fijn is. Ze zijn namelijk al langer bezig met de restauratie van hun Norseman. Ook gaan we voor elkaar op zoek naar onderdelen in bijvoorbeeld Canada.’
In Europa zijn nog enkele toestellen van het type in musea te vinden, onder meer in Zweden. De Noorse Spitfire Foundation heeft een luchtwaardige Norseman in haar collectie. In Nederland vliegen ook nog enkele andere Noorduyn-vliegtuigen. Het bedrijf bouwde namelijk het Harvard-lestoestel in licentie voor de Canadese luchtmacht. Na de oorlog is een groot aantal van deze AT-16 Harvards aan Nederland geleverd. Meerdere Harvards van de KLu Historische Vlucht op Gilze-Rijen zijn in Canada gebouwde Noorduyn AT-16’s.
