Vliegtickets dreigen opnieuw duurder te worden door nieuwe klimaatplannen van Brussel. De Europese Commissie wil de CO₂-beprijzing voor de luchtvaart aanpassen. Op dit moment vallen alleen vluchten binnen de EU onder het Emissions Trading System (ETS), terwijl routes naar bestemmingen buiten Europa zijn vrijgesteld. Met de voorgestelde uitbreiding wil Brussel dat verschil corrigeren, wat zal leiden tot hogere kosten.
EU zet door met uitbreiding van ETS
Onder de nieuwe plannen moeten alle vertrekkende vluchten vanaf de EU onder het ETS vallen. Dat is een zogenoemd cap-and-trade-mechanisme waarbij bedrijven rechten moeten kopen om CO₂ uit te stoten. Nu geldt het systeem alleen voor intra-EU vluchten, waardoor bijvoorbeeld een vlucht van Dublin naar Parijs wordt belast, maar een vlucht van Parijs naar New York buiten de regeling valt. Volgens de Europese Commissie is dat niet langer verdedigbaar, omdat juist intercontinentale vluchten het grootste deel van de uitstoot veroorzaken. In de huidige plannen wordt gesproken over een systeem dat geldt voor alle luchtvaartmaatschappijen, Europees én niet-Europees, waarbij het principe van gelijke behandeling op dezelfde route centraal staat.
Impact op vliegtickets
De financiële impact van een uitbreiding van het ETS is aanzienlijk. Volgens klimaatorganisaties zoals Transport & Environment zou een systeem dat alle vertrekkende vluchten omvatte vorig jaar al ongeveer 12,7 miljard euro hebben opgeleverd, bijna drie keer zoveel als nu. Tegen 2030 kan dat oplopen tot circa zeventien miljard euro per jaar. Daarnaast zouden ticketprijzen merkbaar stijgen: waar ETS nu gemiddeld zo’n zeven euro toevoegt aan een intra-EU ticket, kan dat bij een uitbreiding oplopen tot gemiddeld 45 euro per ticket. De Commissie stelt dat deze prijsprikkel noodzakelijk is om de sector te verduurzamen, maar luchtvaartmaatschappijen waarschuwen dat dit de concurrentiepositie van Europese hubs kan verzwakken.
Maatregel ligt geopolitiek gevoelig
Vanuit de Verenigde Staten klinkt stevige kritiek op de plannen. Brussel erkent dat de maatregel geopolitiek gevoelig ligt en herinnert aan eerdere conflicten, onder meer in 2012, toen de VS en andere landen zoals China en India zich verzetten tegen Europese ETS-plannen. Destijds leidde dat zelfs tot Amerikaanse wetgeving die sancties mogelijk maakte tegen luchtvaartmaatschappijen die het ETS zouden toepassen. Een Europese functionaris stelde daarover: ‘We doen wat we gerechtigd zijn te doen, maar we weten dat het politiek zeer gevoelig ligt. We verwachten geen eenvoudige weg.’ De vrees bestaat dat een nieuwe escalatie het handelsklimaat verder onder druk zet.
Scherpe kritiek uit luchtvaartsector
Branchevertegenwoordigers waarschuwen voor een nieuwe escalatie met belangrijke handelspartners en stellen dat Europa het risico loopt op een herhaling van het conflict uit 2012. Vincent De Vroey van de Europese luchtvaartindustriekoepel waarschuwt dat een uitbreiding naar Amerikaanse carriers kan leiden tot een handelsconflict. Airlines for Europe, waarin onder meer Lufthansa, Air France-KLM en Ryanair zijn vertegenwoordigd, stelt dat de sector al zwaar onder druk staat door hoge brandstofprijzen en dat extra kosten de situatie verergeren. Directeur Ourania Georgoutsakou pleit ervoor om het systeem te vervangen door een mondiale aanpak. Volgens de sector is alleen een internationale oplossing werkbaar voor een markt die per definitie grensoverschrijdend is.
