Het Britse plan om een nieuwe vloot F-35A-gevechtsvliegtuigen aan te schaffen, bedoeld om ook een nucleaire rol te vervullen, staat onder zware druk door een groeiend conflict over defensiebudgetten. Momenteel worden de plannen heroverwogen binnen de regering van premier Keir Starmer, waarbij het schrappen of uitstellen van de toestellen tot de mogelijkheden behoort.
F-35A als nucleaire schakel
Het Britse plan draait om de aankoop van twaalf F-35A’s. Die straaljagers zouden volgens de plannen een belangrijke uitbreiding vormen van de Britse nucleaire capaciteit. De F-35A kan worden uitgerust met de Amerikaanse B61-kernbom, een tactisch nucleair wapen met een beperktere vernietigingskracht dan het huidige Britse Trident 2 D5-systeem. De vliegtuigen zouden daarmee een ‘extra trede op de escalatieladder’ moeten bieden, nog vóór de inzet van strategische kernwapens. De toestellen komen bovenop de geplande 138 F-35B’s, die wel vanaf vliegdekschepen kunnen opereren maar niet nucleair inzetbaar zijn.
Politieke en financiële strijd
De plannen zijn inmiddels onderdeel geworden van een bredere politieke en financiële strijd tussen het Britse ministerie van Defensie en het ministerie van Financiën. Het Defence Investment Plan (DIP), dat oorspronkelijk al in het najaar van vorig jaar had moeten verschijnen, is herhaaldelijk uitgesteld door een begrotingsconflict dat het hele programma heeft vastgezet. Volgens The Telegraph zijn er ‘serieuze gesprekken’ gaande op het hoogste niveau over het schrappen of uitstellen van de F-35A. Premier Keir Starmer presenteerde het plan eerder als onderdeel van een investering van circa één miljard pond, maar nu ligt alles opnieuw op tafel terwijl het ministerie van Defensie en de schatkist botsen over een tekort dat kan oplopen tot 28 miljard pond in de komende vier jaar.
Dreiging van Rusland
Dezelfde bron meldt dat een persoon binnen de Royal Air Force waarschuwt dat het schrappen of uitstellen van het programma het Verenigd Koninkrijk kwetsbaar zou maken, vooral voor dreigingen met zogenoemde laag-yield kernwapens. In een reactie zegt hij: ‘We moeten doen wat we zeggen dat we doen. De regering moet woorden, gedachten en daden op elkaar afstemmen. Alles wat ze wel of niet doen, wordt door Moskou nauwkeurig geanalyseerd.’ Diezelfde bron stelt dat het Verenigd Koninkrijk bij conventionele Russische dreigingen snel zonder effectieve tegenreactie kan komen te zitten. Daarom speelt de F-35A volgens hem een cruciale rol in het behoud van strategische afschrikking.
