Bijna tachtig jaar nadat de laatste Focke-Wulf Fw 190’s uit dienst verdwenen bij de Turkse luchtmacht, is het iconische jachtvliegtuig weer terug in de lucht. Het MSÖ Air & Space Museum heeft de gerestaureerde Focke-Wulf Fw 190A-8/N opnieuw in gebruik genomen. Voormalig Luftwaffe-piloot Klaus Plasa vloog het toestel tijdens de eerste testvlucht. Daarmee krijgt een vliegtuigtype een bijzondere plek.
Succesvolle testvlucht met Fw 190
Op 3 juli vloog de Focke-Wulf Fw 190A-8/N in het Turkse luchtruim. Daarmee werd een maandenlange restauratie bekroond. Museumoprichter en voormalig stuntpiloot Ali İsmet Öztürk kocht het toestel begin 2025 van de Amerikaanse warbird-verzamelaar Dan Kirkland. Na een transport van bijna twee maanden vanuit Californië arriveerde het in het restauratiecentrum van het museum in Sivrihisar. Daar namen technici het toestel volledig onder handen: ze bouwden de vleugels en romp weer samen, monteerden de propeller en voerden in juni meerdere succesvolle motortests uit. Pas daarna kreeg de Fw 190 toestemming voor zijn langverwachte eerste testvlucht.
Gebouwd uit een wrak
Hoewel het vliegtuig eruitziet als een originele Focke-Wulf uit de Tweede Wereldoorlog, kent het een bijzondere ontstaansgeschiedenis. De basis wordt gevormd door de resten van een Fw 190A-5 die tijdens de oorlog in Frankrijk neerstortte. Die wrakdelen werden jarenlang bewaard totdat Kirkland besloot het project nieuw leven in te blazen. In samenwerking met het Duitse Flug Werk, dat een kleine serie hoogwaardige reproducties van de Fw 190 produceerde, en restauratiebedrijf GossHawk Unlimited in Arizona werd het vliegtuig opnieuw opgebouwd. Daarbij werd een combinatie gebruikt van originele onderdelen uit de oorlog en nieuw geproduceerde componenten. Het resultaat is een luchtwaardig vliegtuig dat het uiterlijk, de prestaties en het karakter van de beroemde Duitse jager vrijwel volledig benadert.
Turkije en de Focke-Wulf
Dat juist Turkije opnieuw een vliegende Fw 190 bezit is historisch gezien bijzonder. In 1941 begon Duitsland onderhandelingen over een omvangrijke wapenleverantie. De gesprekken werden geleid door de voormalige Duitse rijkskanselier Franz von Papen, die destijds ambassadeur in Ankara was. Uiteindelijk sloten beide landen in juli 1942 een opmerkelijke ruilovereenkomst: Duitsland leverde 72 fabrieknieuwe Focke-Wulf Fw 190A-3-jagers, terwijl Turkije grote hoeveelheden chroom en hoogwaardig ijzer leverde. Die grondstoffen waren van groot belang voor de Duitse oorlogsindustrie, terwijl Turkije zonder grote financiële uitgaven kon beschikken over een van de modernste jagers ter wereld.
Een van de beste jagers van zijn tijd
De Turkse Focke-Wulfs waren vrijwel identiek aan de toestellen van de Luftwaffe. Ze beschikten over de krachtige BMW 801-stermotor, haalden snelheden tot ongeveer 655 kilometer per uur en stonden bekend om hun uitstekende vliegeigenschappen. De bewapening week echter op enkele punten af. Zo leverde Duitsland de toestellen zonder de 20 millimeter-kanonnen die de Luftwaffe wel gebruikte. Tussen juli 1942 en maart 1943 ontving Turkije alle 72 Fw 190’s. De luchtmacht stationeerde ze bij het 5e Jachtregiment op vliegbasis Eskişehir, van waaruit de piloten het centrale deel van het land en de hoofdstad Ankara moesten verdedigen. De Turkse vliegers waren onder de indruk van de prestaties en beschouwden de Fw 190 als een enorme sprong voorwaarts ten opzichte van de verouderde Amerikaanse Curtiss Hawk-jagers die zij vervingen.
Nooit ingezet in de oorlog
De Turkse Focke-Wulfs zijn nooit daadwerkelijk gebruikt in een oorlog. Wel bleven ze een lange tijd operationeel. Ze vlogen zelfs samen met Britse Supermarine Spitfires binnen de Turkse luchtmacht, een opmerkelijk beeld omdat beide typen tijdens de oorlog elkaars grootste tegenstanders waren geweest. Naarmate de Koude Oorlog begon, schakelde Turkije echter steeds verder over op Britse en Amerikaanse toestellen, waaronder extra Spitfires en later ook Republic P-47 Thunderbolts. In 1948 begon de uitfasering van de Duitse jagers, waarna de laatste Fw 190 begin 1949 uit dienst verdween. Daarmee kwam een einde aan tientallen jaren van Duitse gevechtsvliegtuigen binnen de Turkse luchtmacht.
