Turkije lijkt na jaren van politieke spanningen, sancties en diplomatieke conflicten alsnog terug te keren naar het Amerikaanse F-35-programma. De regering-Trump bereidt een eerste levering van zes F-35’s voor, nadat sancties tegen Ankara grotendeels zijn opgeheven. ‘Turkije zal de F-35’s krijgen’, zei Donald Trump. Daarmee komt een jarenlang geblokkeerde deal opnieuw in beweging.
Wel betaald, maar nooit F-35’s ontvangen
Volgens Bloomberg wil Washington in eerste instantie zes F-35A’s aan Turkije leveren. Dat zijn dezelfde toestellen waarvoor Ankara jaren geleden al ongeveer 1,4 miljard dollar betaalde, maar die na de Amerikaanse sancties nooit werden overgedragen en sindsdien opgeslagen staan in de Verenigde Staten. Oorspronkelijk wilde Turkije meer dan veertig F-35’s aanschaffen, totdat Washington het land in 2019 uit het F-35-programma zette vanwege de aankoop van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem.
De Amerikaanse regering vreesde dat gevoelige informatie over de stealthtechnologie van de F-35 via het Russische systeem kon uitlekken. Nu president Donald Trump heeft aangegeven de sancties grotendeels op te heffen, lijkt de weg naar een eerste levering alsnog open te liggen. De definitieve overdracht hangt wel af van een formeel besluit van Trump én van de goedkeuring door het Amerikaanse Congres.
Trump hint op verkoop
Tijdens de NAVO-top sprak Trump opvallend positief over de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. ‘Hij is een heel sterke man. Mensen bemoeien zich niet met hem, maar hij heeft echt fantastisch werk geleverd’, zei Trump. Ook liet hij doorschemeren dat hij serieus nadenkt over de verkoop van de F-35’s. ‘Ik heb mijn beslissing nog niet helemaal genomen, maar ik neig ernaar om te zeggen: hij heeft alles gedaan, hij heeft ons op zoveel manieren geholpen’, aldus Trump. Volgens de Amerikaanse vicepresident JD Vance onderzoekt de regering momenteel of Turkije voldoet aan alle wettelijke voorwaarden voor een terugkeer in het F-35-programma.
‘Amerika moet belofte nakomen’
Ook Erdoğan sprak na zijn ontmoeting met Trump optimistisch over de gesprekken. Volgens de Turkse president kijkt Trump positief aan tegen een verkoop van de F-35 en verwacht hij dat Washington zijn eerdere toezegging uiteindelijk zal nakomen. ‘Trump staat positief tegenover de verkoop van F-35’s aan Turkije en ik hoop dat de wereld zal zien dat de Verenigde Staten hun belofte nakomen’, verklaarde Erdoğan. Erdoğan veegde bovendien de bezwaren van Israël en Griekenland van tafel en stelde dat vooral Athene volgens hem een vergissing maakt door zich tegen een Turkse terugkeer in het programma te verzetten. Daarnaast bevestigde hij dat beide landen ook hebben gesproken over verdere samenwerking binnen de defensie-industrie, waaronder de mogelijke gezamenlijke bouw van fregatten, onderzeeërs en korvetten.
Israël blijft zich fel verzetten
De mogelijke levering ligt politiek uiterst gevoelig. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu waarschuwde deze week opnieuw dat Turkije geen F-35’s zou mogen ontvangen. Volgens hem zou dat het militaire evenwicht in het Midden-Oosten verstoren en vormt de regering van Erdoğan een veiligheidsrisico voor de regio. Ook verschillende Amerikaanse senatoren uitten eerder zorgen over de nauwe defensiesamenwerking tussen Ankara en Moskou.
Hoewel het Congres de plannen nog kan blokkeren, lijkt de politieke wind in Washington voor het eerst sinds 2019 weer duidelijk in het voordeel van Turkije te draaien.
