Gemeenschappelijk Europees luchtruim: Commissie verzoekt Duitsland, België, Frankrijk, Nederland en Luxemburg dringend om een beslissende stap naar een gemeenschappelijk luchtruim te zetten
De Commissie heeft Duitsland, België, Frankrijk, Nederland en Luxemburg formeel verzocht om werk te maken van hun functioneel luchtruimblok (functional airspace block, FAB). Een FAB is een gemeenschappelijk luchtruim dat is gebaseerd op verkeersstromen en niet op landsgrenzen. FAB’s vormen een cruciale stap naar een efficiënter, goedkoper en minder vervuilend luchtvaartsysteem in Europa.
Vicevoorzitter van de Commissie Siim Kallas, bevoegd voor vervoer: “We moeten eindelijk af van landsgrenzen in het Europees luchtruim. Functionele luchtruimblokken zijn een noodzakelijk, essentieel onderdeel van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Op dit moment bestaan deze gemeenschappelijke luchtruimblokken alleen op papier. Ze zijn officieel opgericht maar nog niet functioneel. Ik dring er bij de lidstaten op aan om meer vaart te zetten achter de uitvoering van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.”
Volgens Verordening (EG) nr. 550/2004 moesten alle lidstaten van de Europese Unie hun functionele luchtruimblokken uiterlijk op 4 december 2012 hebben verwezenlijkt. Het FAB tussen Duitsland, België, Frankrijk, Nederland, Luxemburg en Zwitserland (FABEC) is officieel opgericht door middel van een overeenkomst die op 1 juni 2013 in werking is getreden. De reorganisatie van het betrokken luchtruim vordert echter traag en dat leidt tot vertragingen, een hoger brandstofverbruik en een hogere uitstoot van broeikasgassen. De kosteneffectiviteit van luchtvaartnavigatiediensten gaat er evenmin op vooruit, waardoor luchtvaartmaatschappijen meer moeten betalen. De luchtvaartnavigatiediensten en het luchtruim moeten optimaal worden gebruikt, ongeacht de nationale grenzen. Aan de betrokken lidstaten is vandaag een ingebrekestelling gestuurd waarin wordt gevraagd om daar werk van te maken.
Doordat geen vooruitgang wordt geboekt met de FAB’s, loopt de invoering van het gemeenschappelijk Europees luchtruim een flinke vertraging op. De kosten voor het hele Europese luchtverkeersbeheer lopen daardoor onnodig op tot 30 à 40 % van de totale kosten en heffingen voor luchtvaartnavigatie in Europa. Dat betekent een verlies van ongeveer 5 miljard euro per jaar. Bovendien heeft dit een negatief effect op de geplande verbetering van de veiligheid in het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Achtergrond
In de wetgeving over het gemeenschappelijk Europees luchtruim is bepaald dat de nationale luchtverkeersleidingsorganisaties moeten samenwerken in negen regionale luchtruimblokken (functionele luchtruimblokken), zodat de efficiëntie stijgt en de kosten en de emissies dalen. Deze gemeenschappelijke luchtruimblokken zijn gebaseerd op verkeersstromen en niet op landsgrenzen. Dat leidt tot betere prestaties.
FAB’s vormen een van de hoekstenen van het gemeenschappelijk luchtruim en dringen de versnippering door landsgrenzen in het luchtverkeersbeheer terug. De voordelen van goed ontworpen FAB’s zijn:
verbeterde veiligheid: vliegtuigen hoeven geen rekening te houden met grensovergangen, waardoor de risico’s veroorzaakt door grensoverschrijdende interferentie en nationale inconsistenties in veiligheidsprocedures worden opgeheven;
lagere kosten en brandstofverbruik: vliegtuigen kunnen een rechtere koers aanhouden en op een betere hoogte vliegen. Dat bespaart brandstof en leidt tot minder vertragingen. Daardoor verbetert de dienstverlening aan de passagiers, is er minder geluids- en emissiehinder voor het milieu en worden de vliegkosten beperkt. Goed voor een besparing van miljarden euro’s per jaar.
FAB’s zijn dus uiterst belangrijk voor het slagen van het gemeenschappelijk Europees luchtruim en vormen een belangrijk onderdeel van de eengemaakte markt. Daardoor kunnen burgers vrij reizen, wonen en werken in de hele EU.
Volgens artikel 9 bis van Verordening (EG) nr. 550/2004 moesten alle EU-lidstaten uiterlijk op 4 december 2012 de FAB’s, zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 25, van Verordening (EG) nr. 549/2004, volledig hebben ingevoerd. Zij zijn wettelijk verplicht om voor een optimale capaciteit en vluchtefficiëntie van het luchtruim te zorgen en moeten geoptimaliseerde luchtvaartnavigatiediensten in de hele EU aanbieden.
Volgende stappen
FABEC is het eerste FAB waarvan de lidstaten een ingebrekestelling van de Commissie op deze grondslag ontvangen. Maar ook andere functionele luchtruimblokken voldoen niet volledig aan Verordening (EG) nr. 550/2004 (Danube, Bluemed, FABCE, Southwest, UK-Ireland, Baltic). Ook in hun geval bereidt de Commissie een ingebrekestelling voor, die in de komende maanden zal worden verstuurd.
Na de ingebrekestelling hebben de lidstaten twee maanden om te reageren en hun motieven door te geven. Op grond daarvan kan de Europese Commissie al dan niet een met redenen omkleed advies uitbrengen overeenkomstig artikel 258 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
