Scandinavië loopt vaak voorop als het gaat om duurzaamheidsinitiatieven. Zweden is van alle EU-landen koploper op het gebied van hernieuwbare energie. Finland en Denemarken staan eveneens in de top vier. In Noorwegen is bijna 60% van alle verkochte auto’s elektrisch en in 2022 moeten daar zeventig elektrische veerboten in dienst zijn. Ook de luchtvaartsector in de noordelijke landen werkt hard aan een groen imago. Zo wil Noorwegen dat vanaf 2040 alle binnenlandse vluchten elektrisch worden uitgevoerd. In Zweden is twee jaar geleden luchtvaart startup Heart Aerospace begonnen met het ontwerpen van een full electric verkeersvliegtuig voor de korte afstand.
Viggens
Heart Aerospace staat onder leiding van ingenieur Anders Forslund. Hij woont in Gotenburg en groeide op in de buurt van het vliegveld Säve. Hij denkt dat de Saab Viggens, die over zijn ouderlijk huis vlogen, verantwoordelijk waren voor zijn vroege interesse in de luchtvaart. Forslund heeft masterstudies voltooid in Engineering Physics (Chalmers), Astronautics (Cranfield) en Space Technology (Lulea). In 2016 verdedigde hij met succes zijn proefschrift, getiteld ‘Uncertainty and Robustness in Aerospace Structures’.
Regionaal
In 2018 richtte Forslund Heart Aerospace op met als doel om een Zweeds elektrisch regionaal vliegtuig te bouwen. Het bedrijf streeft ernaar dat het toestel met de naam ES-19 in 2025 gecertificeerd in dienst kan komen bij luchtvaartmaatschappijen. SAS, BRA (Braathens Regional Airlines) en het Noorse Wideroe hadden voor de coronacrisis al belangstelling getoond. De ES-19 heeft qua uiterlijk wel wat weg van de De Havilland Canada Dash 7. Het vliegtuig kan 19 passagiers vervoeren over een afstand van 400 kilometer. Heart claimt 50-75% kostenreductie voor brandstof en 90% voor onderhoud, vergeleken met turboprop toestellen.
Binnenlands
Een actieradius van 400 kilometer lijkt misschien weinig, maar is voldoende voor een derde van alle binnenlandse vluchten in Zweden. Van de CO2 uitstoot, die door de luchtvaart veroorzaakt wordt, is 40% afkomstig van deze short haul flights. De ES-19 krijgt het equivalent van vier Tesla-batterijen, genoeg om dagelijks 100 passagiers te vervoeren. Omdat er geen sprake is van CO2 uitstoot is het een zeer duurzame en efficiënte manier van transport. Bovendien kan de ES-19 vliegen vanaf kleine vliegvelden die dicht bij stadscentra liggen. Een startbaan met een lengte van 750 meter is al voldoende.
Versnelling
Y combinator, de organisatie uit Silicon Valey die wereldwijd startups helpt versnellen, heeft Heart Aerospace geaccepteerd voor zijn prestigieuze versnellingsprogramma. Hierdoor kan het ES-19 vliegtuig versneld ontwikkeld worden. In 2018 hadden 12.000 bedrijven een aanvraag ingediend bij Y combinator. Slechts 1,7% werd gehonoreerd. Y combinator investeert 150.000 dollar in elk goedgekeurd project en introduceert het project in het Silicon Valley ecosysteem van investeerders. Bekende bedrijven als Airbnb en Dropbox zijn in het verleden door Y combinator op weg geholpen.
Testgebied
Heart Aerospace kan in de toekomst gebruik maken van de Green Flyway, ’s werelds eerste testgebied voor elektrische vluchten. Het gebied ligt tussen Røros (Noorwegen) en Östersund (Zweden) en is ook beschikbaar voor testvluchten met drones. Met dank aan de Europese Unie, die het interregionale project heeft gesteund met 2 miljoen euro. Het luchtruim kent weinig ander vliegverkeer en bevindt zich in een uitdagend klimaat en een geografische omgeving met meren, bossen en bergen. Bovendien kan men makkelijk een point-to-point vliegverbinding simuleren waarbij de landsgrens wordt gepasseerd.
Energiebronnen
Ook het Noorse Trondheim maakt deel uit van de Green Flyway. Hoewel de internationale luchthaven toegankelijk is voor elektrische vliegtuigen, gaat de rol van de stad meer over het transport en de opslag van hernieuwbare energiebronnen. Die zijn nodig om een elektrische vliegtuiginfrastructuur te ondersteunen. Bovendien kan men leren van de ervaringen die in Trondheim worden opgedaan met het onderzoek naar autonome elektrische schepen.
Für Elise
Naast de oprichter van Heart is Anders Forslund initiatiefnemer van Elise. Die naam is een acroniem voor ‘Elektrisk Lufttransport i Sverige’ oftewel Elektrische Luchtvaart in Zweden, het Zweeds nationaal programma voor de ontwikkeling van een elektrisch vliegtuig. Elise wordt gefinancierd door het Zweedse innovatiecentrum Vinnova. In Elise werken de Zweedse lucht- en ruimtevaartindustrie en vijf technische universiteiten samen met onderzoeksinstellingen en potentiële kopers met als gezamenlijk doel om een elektrisch vliegtuig in Zweden te bouwen.
Netwerk
Heart Aerospace neemt ook deel aan NEA, het Nordic Network for Electric Aviation. Doel van het netwerk is het versnellen van elektrisch vliegen in de Scandinavische landen om zo de CO2 uitstoot te verlagen. Het faciliteert de samenwerking op de terreinen infrastructuur, industrie en business modelling. NEA wil de elektrische infrastructuur standaardiseren voor Scandinavië en een business model ontwikkelen voor point-to-point luchtverbindingen. Daarnaast gaat men vliegtuigtechnologie ontwikkelen die speciaal is afgestemd op het Scandinavische klimaat. Andere deelnemers aan NEA zijn bijvoorbeeld Air Greenland, Swedavia Airports, SAS en Finavia.
Onvermijdelijk
Elektrisch vliegen werd lang als onmogelijk beschouwd. Tegenwoordig spreken we eerder van onvermijdelijk. Als het hart het hoofd regeert* kan de luchtvaartsector niet anders dan met alle innovatiekracht de schadelijke gevolgen van het vliegen terugbrengen. De coronacrisis zorgt voor een herwaardering van de natuur. Dat biedt kansen om de verduurzaming van de luchtvaart te versnellen. Wereldwijd zijn er ruim 200 initiatieven die elektrisch vliegen stimuleren, onder andere door het ontwerpen en bouwen van toestellen voor de General Aviation. Scandinavië is een van de koplopers. Wie pakt de handschoen voor Nederland op?
*’Let your heart rule your head’ is een solonummer van Queen-gitarist Brian May uit 1992. Het verscheen op het album ‘Back to the Light’.
