Glaasje op laat je rijden. De slogan zegt genoeg: autorijden en alcohol is geen lekkere combinatie, laat staan als het om veel alcohol gaat. Piloten moeten ook onder een specifieke alcohollimiet blijven. Hoeveel milligram alcohol mag een piloot eigenlijk in het bloed hebben?
Het verschil tussen het maximale alcoholgehalte dat een piloot en een automobilist in het bloed mogen hebben is groot. Volgens de Nederlandse wet geldt voor de bestuurder van een auto niet meer dan 0,5 milligram. Voor een vlieger is dat slechts 0.2 milligram.
0.2 milligram is erg weinig. Wanneer een piloot een standaardglas bier, wijn of sterke drank drinkt, zit hij al ruim boven de maximale hoeveelheid. Nu komt het niet vaak voor dat een piloot vlak voor vertrek nog een glas alcohol nuttigt. Maar voor vliegers of ander vliegend personeel geldt zelfs dat ze tien uur voordat ze zich moeten melden voor de vluchtvoorbereiding, geen alcohol meer mogen drinken: vanaf dat moment moeten ze immers al volledig geconcentreerd zijn. Bij KLM is een strikt alcohol- en drugsbeleid vastgelegd in de CAO van het cabinepersoneel en in de Luchtvaartwet.
Prestaties piloten
Alcohol raakt een piloot heftiger dan een automobilist. Het effect is op een hoogte van drie kilometer twee à drie keer zo groot als op de weg. Bij routine-omstandigheden zal een vlieger hier weinig tot niets van merken. Al eerder stelde klinisch psycholoog Rien Breteler in Trouw dat het gebruik van alcohol vooral impact heeft tijdens zware werkomstandigheden, zoals noodsituaties of zware werkdruk. Hij beschouwt de grens van 0,2 milligram als lankmoedig omdat de vliegprestaties, bijvoorbeeld de kwaliteit van de daalvlucht, al afnemen bij 0,1 promille.
Tóch blijkt uit onderzoek dat zelfs bij nul promille de effecten van een late avond nog in het geding kunnen zijn. In een experiment kregen piloten één promille in hun bloed (vier tot vijf glazen). Na acht uur was de alcohol afgebroken. Desondanks pakten hun prestaties minder uit dan die van niet-drinkers. Ze hadden het zelf niet eens in de gaten: een kater hadden ze niet, ze voelden zich zo fris als een hoentje.
1 op 50.000
Ondanks dat er steekproefsgewijs gecontroleerd wordt, komt het niet vaak voor dat een piloot gepakt wordt met te veel alcohol in het bloed. Uit in 2000 gepubliceerde cijfers blijkt dat 1 op de 50.000 verkeersvliegers per jaar in de Verenigde Staten gesnapt wordt met teveel alcohol in het bloed.
Straf vanwege te veel alcohol
Soms komt het voor dat andere bemanningsleden opmerken dat een piloot (teveel) gedronken heeft. In een dergelijk geval kan direct actie ondernomen worden. In 2018 werd een vlucht van TAP Air Portugal van Stuttgart in Duitsland naar Lissabon gecanceld toen een luchthavenmedewerker constateerde dat een copiloot dronken was. Ook de gezagvoerder liep niet helemaal recht.
In 2018 kreeg KLM het te stellen met een ‘beschonken copiloot’. De Nederlandse luchtvaartmaatschappij beschuldigde de vlieger van ernstig plichtsverzuim, nalatigheid en het in gevaar brengen van de vliegveiligheid. In een dergelijk geval is de kans op ontslag groot. De man had 0,22 promille in zijn bloed. Bemanning die te diep in het glaasje heeft gekeken kan tegen een schorsing aanlopen hangende een onderzoek. Uiteindelijk kan het onbekommerd gepimpel leiden tot ontslag. In Engeland kreeg een piloot zelfs een celstraf.
