De Turkse vijfde generatie straaljager KAAN komt opnieuw een belangrijke stap dichter bij een operationele toekomst. Turkish Aerospace Industries (TAI) heeft nieuwe beelden vrijgegeven van het nieuwste prototype, dat is begonnen met de cruciale taxitests. Het programma moet uiteindelijk uitgroeien tot een alternatief voor toestellen zoals de Amerikaanse F-35, maar moet daarvoor nog belangrijke technische uitdagingen overwinnen.
Nieuw prototype KAAN begint met cruciale tests
De ontwikkeling van de KAAN bereikt een nieuwe mijlpaal. Op beelden die TAI via sociale media heeft gedeeld, is te zien hoe het nieuwste prototype over de startbaan rijdt tijdens de eerste taxitests. Deze tests vormen een cruciale voorbereiding op de eerste vlucht van het prototype. Ingenieurs controleren daarbij onder meer de besturing, remsystemen, motorprestaties en de algemene werking van het vliegtuig. Het eerste KAAN-prototype maakte in februari 2024 de eerste vlucht, waarna TAI het ontwerp verder verfijnde en nieuwe prototypes bouwde. De P1- en P2-prototypes moeten meer testgegevens opleveren en vormen de basis voor de uiteindelijke productieversie van de Turkse straaljager.
Afhankelijkheid van Amerikaanse technologie
KAAN geldt als het meest ambitieuze luchtvaartproject uit de Turkse geschiedenis en moet uiteindelijk de verouderende F-16-vloot van de Turkse luchtmacht vervangen. Het toestel wordt ontwikkeld als een vijfde generatie gevechtsvliegtuig met eigenschappen die vergelijkbaar zijn met moderne platforms zoals de F-35. Turkije wil met KAAN niet alleen minder afhankelijk worden van buitenlandse leveranciers, maar ook een exportproduct creëren voor landen die op zoek zijn naar een alternatief voor Amerikaanse of Europese gevechtsvliegtuigen. Eerder werd al interesse gemeld vanuit onder meer Saudi-Arabië en Spanje, waarbij vooral Europese landen steeds kritischer kijken naar hun afhankelijkheid van Amerikaanse technologie.
Meerdere prototypes versnellen ontwikkeling
Een opvallend onderdeel van het KAAN-programma is de keuze om meerdere prototypes tegelijkertijd te ontwikkelen. Hierdoor kunnen verschillende systemen parallel worden getest en kunnen verbeteringen sneller worden doorgevoerd. Volgens TAI zorgt deze aanpak ervoor dat ingenieurs sneller gegevens verzamelen en het ontwerp kunnen verfijnen voordat de serieproductie begint. De Turkse defensie-industrie probeert daarmee een vergelijkbare ontwikkelingsmethode toe te passen als grote vliegtuigbouwers in de Verenigde Staten en Europa, waarbij testen, productievoorbereiding en technische verbeteringen deels gelijktijdig plaatsvinden. Ankara verwacht dat de eerste KAAN-toestellen eind 2028 aan de Turkse luchtmacht kunnen worden geleverd.
Amerikaanse motor
Ondanks de grote ambities blijft KAAN voorlopig afhankelijk van buitenlandse technologie. De eerste productieseries zullen worden uitgerust met de Amerikaanse General Electric F110-motor, dezelfde motorfamilie die ook wordt gebruikt in verschillende varianten van de F-16. Turkije heeft inmiddels meerdere motoren ontvangen voor prototypes en testvluchten. Tegelijkertijd werkt Ankara aan een volledig eigen krachtbron. Pas wanneer Turkije beschikt over een eigen straalmotor, kan KAAN daadwerkelijk onafhankelijk opereren van buitenlandse leveranciers. Juist die ontwikkeling wordt gezien als een van de grootste uitdagingen voor het project.
Alternatief voor de F-35?
Hoewel Turkse functionarissen regelmatig benadrukken dat KAAN uiteindelijk kan concurreren met de F-35, bevindt het programma zich nog in een vroege ontwikkelingsfase. De F-35 is inmiddels operationeel bij tientallen luchtmachten wereldwijd en heeft duizenden vlieguren opgebouwd. KAAN moet die ervaring nog opbouwen. Toch heeft het project internationale aandacht gekregen door de combinatie van Turkse defensieambities, groeiende Europese zorgen over afhankelijkheid van Amerikaanse technologie en mislukte Europese programma’s. Als Turkije erin slaagt de ontwikkeling succesvol af te ronden, inclusief de integratie van een eigen motor en geavanceerde systemen, kan KAAN uitgroeien tot een belangrijk gevechtsvliegtuig voor de komende decennia.
