Gisteren nam de Koninklijke Luchtmacht na 45 jaar afscheid van de F-16. Dit was aanleiding voor het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) om het boek Vederlicht zwaargewicht uit te brengen over dit gevechtsvliegtuig.
Het lijvige boek probeert een zo compleet mogelijk overzicht te geven van de geschiedenis van de F-16 in dienst bij de Koninklijke Luchtmacht. De nadruk ligt daarbij op de operationele inzet en de missies boven de Balkan, Afghanistan, Irak en Syrië.
Erwin van Loo is plaatsvervangend directeur van het NIMH en één van de vier auteurs. Up in the Sky sprak met hem over de totstandkoming van het boek. ‘Voor het eerst brengt het NIMH een boek uit waarin één wapensysteem centraal staat. Het is een omvangrijk boekwerk geworden, omdat we zo volledig mogelijk wilden zijn in de beschrijving van dat specifiek stuk defensiematerieel.’
Het idee een overzichtsboek te maken over de Nederlandse F-16, stamt uit 2005. Frank Visser, luchtvaartjournalist en -fotograaf, nam het eerste initiatief hiertoe. Met steun van het toenmalige hoofd Communicatie van de luchtmacht, luitenant-kolonel Jos van der Leij, kwam het tot een samenwerking met het NIMH. Het zou nog jaren duren voordat tijd en onderzoekscapaciteit vrijkwamen voor de studie- en schrijffase. Het herhaaldelijk uitstellen van het afscheid van de F-16 naar uiteindelijk 2024 kwam daarbij voor de voltooiing van het boekproject niet ongelegen.
Van Loo: ‘De afgelopen jaren kwam het project pas echt op gang en hebben we met ons vieren samengewerkt aan het boek. Frank Visser is daarbij de enige auteur die niet afkomstig is uit de NIMH-stal. Naast het schrijven, hebben we ook veel werk gehad aan het bijeenbrengen van fotomateriaal. De fotocollectie van het NIMH en de collectie van Frank Visser vormen de basis. Verder hebben we veel uniek beeldmateriaal gebruikt van diverse andere fotografen binnen en buiten Defensie.’
Vanaf het begin verleende de luchtmacht zijn medewerking aan de totstandkoming van het boek. ‘Dat begon natuurlijk met de steun van Jos van der Leij. Ook veel individuele (oud-)luchtmachters werkten mee aan het boek. Het netwerk en de naam van het NIMH hielpen hierbij zeker mee.’
De inzet van Nederlandse F-16’s boven de Balkan en het Midden-Oosten worden uitgebreid beschreven. Van Loo: ‘Over de eerste dag van de inzet boven Kosovo, waarbij majoor Tankink een Servische MiG neerschoot, hebben we een intensieve mailwisseling gehad met verschillende betrokken vliegers. Voor het hoofdstuk over “Inherent Resolve”, de operatie boven Syrië en Irak, hebben we voornamelijk gebruik moeten maken van openbare bronnen.’
De uitgave beschrijft zeer gedetailleerd de hele periode van de F-16 binnen de luchtmacht. Het begint met de keuze voor het type, de aankoop en de introductie. Vervolgens de implementatie van het toestel tijdens de Koude Oorlog, dat voor een verdere professionalisering van de luchtmacht en het vliegercorps zorgde. En uiteindelijk de operationele inzetten sinds 1993. Ook de opleiding en training, onder meer in Arizona, is niet vergeten. In een laatste hoofdstuk komt de uitfasering aan bod, inclusief de overdracht van een aantal F-16’s aan Oekraïne. Ook is een foto opgenomen van de J-197 met speciale beschildering vanwege het afscheid van de F-16.
Verwacht in dit boek geen uitgebreide beschrijving van alle 213 F-16 toestellen die in Nederland hebben gevlogen. In het boek zijn weliswaar veel fraaie en unieke foto’s opgenomen, maar zeker niet elke Nederlandse F-16 staat erin. Een overzicht van alle speciale beschilderingen die F-16’s in Nederland hebben gehad, ontbreekt eveneens. Wel komen in het boek talloze luchtmachters aan het woord, die vertellen over hun ervaringen met de F-16. Daarbij doen alle drie de vrouwelijke F-16 vliegers hun verhaal. Ook wordt in het boek uitgebreid stilgestaan bij de procedures die de luchtmacht volgde bij de wapeninzet in Syrië en Irak, wat er wordt gedaan om burgerslachtoffers te voorkomen en hoe wordt gehandeld als dat toch gebeurt, bijvoorbeeld bij de aanval op een autobommenfabriek in Hawija.
Op 27 september, bij het afscheid van de F-16 op vliegbasis Volkel, werd het boek door de auteurs gepresenteerd. Vanaf vandaag is het te koop in de boekhandel.
- Vederlicht zwaargewicht – De F-16 in dienst van de Koninklijke Luchtmacht 1979-2024
- Quirijn van der Vegt, Frank Visser, Rolf de Winter, Erwin van Loo
- Hardback | 504 pagina’s
- ISBN: 9789464564815 | Uitgeverij Walburg Pers, 2024 | € 49.99
- Verkrijgbaar in de boekhandel of via de uitgever
