Boven de uitgestrekte leegte van Siberië, in de dunbevolkte Russische republiek Toeva, vond op 7 juli een luchtvaartincident plaats dat maar nét goed afliep. Twee Chinese vliegtuigen, een Airbus A350 van Air China en een Boeing 767 van SF Airlines, kwamen op een gevaarlijk kleine afstand van elkaar te vliegen. De exacte toedracht is nog onduidelijk, maar vermoedelijk speelde een misverstand in de cockpit een grote rol.
Vier Chinese vluchten boven Siberië
Rond 4:40 uur lokale tijd bevonden zich vier Chinese vluchten boven het zuiden van Siberië, nabij het dorp Katazy in Toeva:
- Air China-vlucht CA861 (Peking – Genève)
- Hainan Airlines-vlucht HU7937 (Peking – Praag)
- Air China-vlucht CA967 (Shanghai – Milaan, Airbus A350)
- SF Airlines-vlucht O3128 (Boedapest – Ezhou, Boeing 767 vrachtvliegtuig)
Op dat moment werd de luchtruimcoördinatie verzorgd door Russische luchtverkeersleiding. Volgens gegevens van Flightradar24 vloog de Air China A350 om 04:39 uur op ongeveer 10.390 meter hoogte. Daarna ontbreekt even hoogte-informatie, totdat het toestel om 04:52 uur plots op 10.970 meter verschijnt, zo’n 580 meter hoger.
De vracht-Boeing 767 vloog op dat moment in tegenovergestelde richting, maar over diens hoogte zijn tijdelijk ook geen GPS-gegevens beschikbaar. Wat er in die tussentijd gebeurde, blijkt deels uit audiomateriaal dat circuleert op Chinese sociale media en werd gepubliceerd door de South China Morning Post.
Radiocommunicatie en verwarring
Op de geluidsfragmenten is eerst een gesprek te horen tussen de Russische luchtverkeersleiding en de Chinese cockpitbemanning in het Engels. Daarna volgt communicatie tussen de twee betrokken vliegtuigen in het Mandarijn.
Volgens de opnames zagen de piloten van de SF Airlines-vlucht de Air China A350 klimmen en vroegen zij om instructies. De luchtverkeersleiding gaf beide vliegtuigen opdracht om uit te wijken. Tegelijkertijd werden in beide cockpits automatische botsingswaarschuwingen geactiveerd via het TCAS-systeem (Traffic Collision Avoidance System).
De luchtverkeersleiding vroeg aan de Air China-piloten: ‘Gingen jullie klimmen met of zonder instructie? Bevestig alsjeblieft.’ Waarop het antwoord was: ‘Nee, bedankt.’
Volgens de tweede opname zei de 767-piloot vervolgens tegen zijn collega’s in de A350:
‘Ik zag je toestel klimmen. Was dat met instructie? Ik zag een vliegtuig slechts 20 mijl (37 kilometer) verderop dat nog steeds aan het stijgen was. Dat is een ongeschikte hoogte voor een kruising.’
De reactie van de A350-piloot lijkt verwarring te bevestigen: hij spreekt over ‘een meisje’ dat ‘iedereen in de war had gebracht,’ mogelijk verwijzend naar een Russische luchtverkeersleider, en voegt toe: ‘We konden het hen niet goed uitleggen,’ en ‘We wisten niet hoe we het moesten vertellen.’
Beide bemanningen meldden na afloop dat ze verslag zouden doen van het incident.
Verwarring over instructies?
Hoewel geen van de betrokken luchtvaartmaatschappijen of de Chinese luchtvaartautoriteit officieel heeft gereageerd, vermoedt de South China Morning Post dat het incident voortkwam uit een communicatiefout.
Volgens de krant gaf de luchtverkeersleiding namelijk niet aan de Air China-vlucht, maar aan een Hainan Airlines-toestel de opdracht om op FL360 (36.000 voet of 10.970 meter) te blijven. Mogelijk interpreteerde de Air China-bemanning die boodschap als bestemd voor hen, en begonnen zij zonder expliciete instructie aan de klim.
