Captain Vanderburgh (American Airlines) zei het al in de jaren ‘90: er was een tijd dat je als piloot een gehele vlucht zwetend op de hand de koers volgde. Op gevoel, op intuïtie en met de sterrenhemel als als kompas. Totdat de autopilot zijn intrede deed. Kort na de introductie ervan werd over de modus operandi nog regelmatig de vraag gesteld: ‘What is it doing now?’
Hoewel de autopilot zeer betrouwbaar is, nooit op vakantie gaat, geen slechte nachtrust kent of klaagt over een geliefde, kan het systeem iets minder soepel corrigeren bij turbulentie. Op die momenten ben ik blij dat de Boeing-filosofie nog altijd pilot oriented is. Maar bij moderne fly-by-wire Airbus-vliegtuigen staat de autopilot centraal, waardoor de bestuurder eerder een systeembeheerder dan vlieger is geworden.
Piloten worden bijgestaan door het autoflightsysteem op het navigatiepaneel. Waarbij het vliegtuig, aangedreven door de autopilot, als pac-man de magenta gekleurde GPS-lijn richting bestemming verorbert. Automation complacency is een risico, zo benadrukte Vanderburgh terecht. Teveel afhankelijkheid kan bij technische storingen tot situaties leiden waar piloten zonder basale hand flying skills niet op voorbereid zijn.
Vooral behulpzaam is de autopilot in high workload-scenario’s. Veel mensen denken dat piloten nooit zonder autopilot kunnen, maar dat is niet helemaal waar. Sommige luchtvaartmaatschijappijn houden niet voor niets vast aan procedures waarin handmatig opstijgen en landen nog altijd de norm is.
De voortschrijdende technologie in de cockpit verbaast me sowieso weer iedere keer als ik de cockpit instap. Steeds komen er weer nieuwe tools bij die het leven van de vlieger vergemakkelijken. Of het nou gaat om GPS-gestuurde navigatie, datalinkcontact met ATC (een soort WhatsApp) en toepassingen die we te danken hebben aan artificiële intelligentie.
De eerste vliegtuigen zijn zelfs al in staat om onbemand op te stijgen en te landen. Daarnaast wordt bij de luchtvaartautoriteiten al gefluisterd over single pilot operations. Hoelang duurt het nog voordat we onze strepen definitief aan onze digitale collega overdragen? Met de ontwikkelingen van nu zou dat nog wel eens veel sneller kunnen zijn dan velen denken.
Op de terugreis van mijn vakantie tref ik een vriend die net is omgeschoold van Boeing naar Airbus. Ik vraag hem, hoe voelt het nou om Airbus te vliegen? ’Geweldig’, zegt hij. ‘Maar de vele jetlags, vertragingen en discussies met mijn echtgenote zijn er helaas nog steeds niet mee verholpen.’
