Journalist Eric Arends heeft een driedelige reportage gemaakt over hoe Nederland zo’n twintig jaar geleden voor de F-35 koos, en hoe afhankelijk veel Europese landen zijn van Amerikaans defensiematerieel. De serie ‘F-35: onder Trumps vleugels’ is nu online al te zien wordt binnenkort uitgezonden bij de NPO.
De reportageserie (totale kijkduur ongeveer een uur) begint met een samenvatting van de politieke aarzelingen rondom de vervanging van de F-16. Diverse betrokkenen uit de Nederlandse politiek en defensie geven hun visie op hoe dit verlopen is. Zo komen voormalig luchtmachtbevelhebber Dick Berlijn en hoogleraar oorlogsstudies (en oud-F-16 vlieger) Frans Osinga aan het woord. In de reportage wordt opnieuw bevestigd dat werkgelegenheid voor de Nederlandse industrie doorslaggevend is geweest. Ook de uitgesproken voorkeur binnen de luchtmacht voor de “JSF” gaf een duw in de richting van de Lockheed Martin F-35.
In de reportage wordt de vraag gesteld of we -met de kennis van nu- niet beter een Europese straaljager hadden kunnen kopen. Een klein maar niet onbelangrijk detail wordt hierbij weggelaten: de nucleaire capaciteit. Nederland heeft net als bijvoorbeeld België, Italië en Duitsland de “verplichting” tot het uitvoeren van de NAVO-kernwapentaak. Dit betekent in de praktijk dat gevechtsvliegtuigen van de luchtmacht NAVO-kernbommen moeten kunnen afwerpen. Op dit moment zijn alleen de F-16, F-35 en Tornado hiertoe uitgerust. Toenmalige tegenkandidaten van de F-35, zoals de Typhoon, Gripen en Rafale zijn dit niet. Dit verklaart mede waarom naast België ook Italië en Duitsland, de F-35 hebben aangekocht.
“Kill switch”
Inmiddels is de relatie met bondgenoot Amerika is totaal veranderd. Het NAVO-bondgenootschap staat onder druk en de afhankelijkheid van Amerikaanse vliegtuigen maakt de situatie nog ingewikkelder. In de reportage wordt ook aandacht besteed aan de vermeende “kill switch” van de F-35, maar hier is nog altijd geen bewijs voor. Wat wel overeind blijft: als Trump de bondgenoten dwars wil zitten, zijn daar zeker mogelijkheden voor. Zonder up to date software is de straaljager veel minder effectief. Als software-updates uitblijven, zal het erg lastig worden om met NAVO F-35’s Groenland te verdedigen tegen de Amerikanen…
De reportageserie ‘F-35: onder Trumps vleugels’ is nu te bekijken via NPO Start.
