Al langere tijd vraagt president Zelensky om nieuwe straaljagers, en nu krijgt hij ze ook eindelijk. Zweden gaat een groot aantal Gripens leveren aan Oekraïne die kunnen helpen in de strijd tegen Rusland.
Sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 hebben meerdere Europese landen straaljagers gedoneerd. Een coalitie van landen, waaronder Nederland, België, Denemarken en Noorwegen, schonken oude F-16’s, terwijl Frankrijk een aantal Mirage 2000’s aan Oekraïne gaf. De Oekraïense luchtmacht vliegt vooralsnog niet met vliegtuigen van Zweedse makelij.
Daar komt verandering in. De Zweedse premier Ulf Kristersson en Volodymyr Zelensky kondigden donderdag in een persconferentie aan dat Oekraïne zestien Gripens ontvangt. Het gaat daarbij om gebruikte Saab Gripen C/D’s, die momenteel door de Zweedse luchtmacht worden ingezet. De eerste transfers vinden naar verwachting begin 2027 plaats.
Miljardenlening
Ook gaat de Zweedse regering Kyiv ondersteunen nog eens twintig Saab Gripen E’s aan te schaffen. ‘Oekraïne heeft duidelijk gekozen voor de Gripen als eerste prioriteit voor haar luchtmacht op de lange termijn. Daarbij is het land van plan de nieuwste versie, Gripen E, aan te schaffen,’ aldus Ulf Kristersson tijdens de conferentie in Uppsala, Zweden.
Met de deal zal zo’n 2,5 miljard euro gemoeid zijn. Dit wordt betaald uit een gezamenlijke lening van negentig miljard die de Europese Unie aan Oekraïne heeft gegeven. Volgens Kristersson zijn de onderhandelingen over de Gripen E’s nog gaande, maar worden de eerste machines vanaf 2030 verwacht.
Honderd vliegtuigen
De Gripens vormen het grootste steunpakket vanuit Zweden aan Kyiv. Vorig jaar spraken beide hoofdsteden ook al over een toekomstige overeenkomst waarbij Oekraïne honderd tot honderdvijftig vliegtuigen bestelt bij Saab. Desondanks is dit slechts een intentieverklaring en houden Zweedse functionarissen vooralsnog een slag om de arm.
Oekraïne wil de Gripen zo graag hebben, aangezien deze volgens haar luchtmacht het beste past bij de situatie in Oekraïne. De Zweedse vliegtuigen zijn specifiek ontworpen voor kleinschalige operaties op meerdere locaties tegelijkertijd, aangezien de Zweden tijdens de koude oorlog bang waren dat de Sovjets het land op meerdere plekken tegelijkertijd zouden aanvallen.
Verder zijn de Gripens in staat te landen en op te stijgen op korte landingsbanen, en zelfs snelwegen, waarbij eventuele aanvallen op luchthavens minder impact hebben. Bovendien zijn de Gripens snel en makkelijk opnieuw gereed te maken na terugkomst. In ideale condities kan de straaljager binnen tien minuten worden bijgetankt en bewapend voor een tweede sortie.
