De beveiliging op Schiphol staat onder zware druk sinds de recente contractwisseling. Uit een analyse van de FNV blijkt dat meer dan de helft van de beveiligers aangeeft onvoldoende tijd te hebben om veiligheidsprocedures correct uit te voeren. ‘Deze signalen zijn zeer zorgwekkend’, zegt FNV-bestuurder Serda Karabulut. Daarnaast blijkt dat nieuwe beveiligers onvoldoende zijn opgeleid. Volgens Karabulut gaat het niet om losse incidenten, maar om structurele problemen als gevolg van jarenlange kostenreductie op Schiphol. ‘Deze signalen nemen wij erg serieus’, laat de luchthaven weten aan Up in the Sky.
Structurele knelpunten op Schiphol
Het FNV-meldpunt werd geopend na de invoering van nieuwe contracten en de eerste 199 meldingen schetsen een consistent beeld van operationele frictie op de werkvloer. Beveiligers melden veranderende roosters, problemen met verlof en een hogere werkdruk door wijzigende diensten en onvoldoende overleg. In open toelichtingen beschrijven medewerkers een werkomgeving waarin planning op het laatste moment wijzigt en communicatie tekortschiet. Beveiligers spreken volgens FNV over een gevoel van machteloosheid en onvoorspelbaarheid, waarbij afspraken moeilijk te plannen zijn en werk en privéleven voortdurend botsen.
Veiligheid onder druk
Het meest alarmerende signaal uit de meldingen betreft de uitvoering van veiligheidsprocedures zelf. Ruim 54 procent van de melders zegt onvoldoende tijd te hebben om veiligheidschecks correct uit te voeren, terwijl 44 procent toenemende agressie van passagiers ervaart. De combinatie van lange wachtrijen, tijdsdruk en spanning aan de securitylanes leidt volgens medewerkers tot risicovolle situaties. De internationale luchtvaartorganisatie ICAO benadrukt in haar veiligheidskaders juist dat goed opgeleide en gemotiveerde medewerkers essentieel zijn voor effectieve luchtvaartbeveiliging, iets wat volgens de FNV in de praktijk steeds verder onder druk komt te staan.
Operationele chaos
Naast veiligheidsrisico’s melden beveiligers forse operationele problemen in de dagelijkse uitvoering van hun werk. Zo geeft 52 procent aan te maken te hebben met lange wachtrijen en 45 procent met te weinig open securitylanes. Daarnaast ontbreekt volgens melders soms basisinfrastructuur, zoals portofoons, en is niet altijd duidelijk wie waar ingezet wordt. ‘Alles gaat fout en collega’s lopen jankend de lane af’, aldus een van de meldingen volgens het FNV-rapport. Ook komt naar voren dat beveiligers worden ingezet op locaties waar hun pas niet werkt of waar onduidelijkheid bestaat over hun taken. De combinatie van onderbezetting en slechte coördinatie leidt volgens medewerkers tot een situatie waarin de operatie niet alleen vertraagt, maar ook intern steeds moeilijker beheersbaar wordt.
Onvoldoende opleiding
Een opvallend terugkerend thema is de inzet van nieuwe medewerkers zonder voldoende opleiding of begeleiding. Meerdere melders geven aan dat trainees direct op complexe posities worden gezet zonder dat zij de procedures volledig beheersen. ‘Nieuwe agents kennen de procedures niet en doen maar wat’, aldus een melder. Ook wordt gesteld dat opleidingstrajecten zijn ingekort en begeleiding op de werkvloer onvoldoende aanwezig is. Daarnaast signaleren beveiligers dat werk vaak individueel wordt uitgevoerd in plaats van in koppels, wat volgens hen afwijkt van gangbare veiligheidspraktijken in vergelijkbare sectoren. Dit alles zorgt volgens de meldingen voor extra druk op ervaren personeel, dat fouten van nieuwelingen moet opvangen terwijl de werkdruk al hoog is.
Werkvloer uit zorgen over toekomst
De meldingen bevatten ook sterke emotionele reacties van medewerkers die zich niet gehoord voelen in de huidige situatie. Veel beveiligers geven aan dat beloften rond de contractwisseling niet zijn nagekomen en dat zij zich behandeld voelen als ‘speelbal’ van aanbestedingsbeleid. ‘Luister naar de knelpunten van de beveiligers, die staan dagelijks op de werkvloer en moeten nu dealen met de gevolgen van de tender’, aldus een melder. Anderen waarschuwen voor uitstroom van ervaren personeel en mogelijke arbeidsonrust. ‘Dit is de ergste tender die ik meemaak’, zegt een medewerker met 19 jaar ervaring. De frustratie richt zich daarbij niet alleen op werkgevers, maar ook op de communicatie vanuit Schiphol, die volgens medewerkers onvoldoende erkenning geeft aan problemen op de werkvloer.
Structureel probleem
Volgens de FNV liggen de problemen dieper dan de recente contractwisseling en zijn ze het gevolg van een structureel systeem waarin kostenbesparing leidend is. Door aanbestedingen en prijsdruk ontstaat volgens de vakbond een voortdurende race naar beneden in arbeidsomstandigheden en bezetting. Schiphol stelde eerder dat kwaliteit voorop zou staan na de chaos van 2022, maar volgens Karabulut raakt dat doel steeds verder uit zicht. ‘Schiphol heeft na de chaos van 2022 beloofd kwaliteit voorop te zetten’, zegt hij. ‘Deze meldingen laten zien dat dit doel voor beveiligers op de werkvloer steeds verder uit zicht verdwijnt.’
Reactie Schiphol
‘De veiligheid van passagiers en medewerkers staat op Schiphol altijd voorop. Deze signalen nemen wij dan ook erg serieus. We hebben de FNV‑rapportage maandag in ontvangst genomen, nemen die zorgvuldig door en adresseren dit in onze gesprekken met de beveiligingsbedrijven’, laat Schiphol weten. ‘Samen met beveiligingsbedrijven en vakbonden houden we continu zicht op hoe het in de praktijk gaat, met aandacht voor medewerkers, roosters en werkomstandigheden. Zeker na de start van de nieuwe organisatie is het belangrijk om hier met elkaar scherp op te zijn.
Aandachtspunten die daarbij naar voren komen, bespreken we met elkaar om waar nodig bij te sturen. Dat doen we al op bepaalde punten. De nieuwe beveiligingsorganisatie is juist gekozen om meer grip te hebben op de uitvoering, kwaliteit van werk, begeleiding en een stabiele uitvoering van de beveiliging.’ Verder voegt de luchthaven toe: ‘Op de uitvoering van veiligheidsprocedures wordt continu toegezien en deze worden ook regelmatig gecontroleerd. De beveiliging op Schiphol is ingericht volgens strikte nationale en internationale normen, waar alle betrokken partijen aan moeten voldoen.’
