De geruchten gonsden al door de gangen van verschillende Europese defensieministeries, maar nu lijken ze ook waarheid te worden. De nieuwste generatie AWACS-vliegtuigen van de NAVO komt uit Europa.
Samen met een aantal partnerlanden is Nederland op zoek naar een vervanger voor de Boeing E-3A Sentry AWACS-radarvliegtuigen. Oorspronkelijk hadden de NAVO-landen hun pijlen gericht op de E-7 Wedgetail van Boeing, maar dat plan werd vorig jaar al van tafel geveegd nadat de Amerikanen zich hadden terugtrokken. Het leidde direct tot grote veranderingen in het programma, omdat ‘zowel de strategische als financiële basis is weggevallen,’ meldde Defensie destijds.
Volgens toenmalig staatssecretaris van Defensie, Gijs Tuinman, onderstreepte het mislukken van de E-7 Wedgetail-plannen het belang van de Europese defensie-industrie. ‘De terugtrekking van de VS laat bovendien het belang zien om zoveel mogelijk te investeren in de Europese industrie.’ Ondanks deze tegenslag bleef het uitgangspunt om voor 2035 stillere toestellen operationeel te hebben.
Europese machines
Eén belangrijke naam werd al snel genoemd: het Zweedse Saab. De Zweden hebben met hun GlobalEye een vergelijkbaar vliegtuig, dat ook al is besteld door Canada, Frankrijk en de Verenigde Arabische Emiraten. Dit AWACS-toestel is gebaseerd op de Global 6000 van het Canadese Bombardier, en moest het eerder afleggen tegen Boeing’s Wedgetail.
Volgens bronnen van Reuters wordt de deal al aangekondigd tijdens de NAVO-top in Ankara, die plaatsvindt op dinsdag 7 en woensdag 8 juli. Namens Nederland zullen minister-president Rob Jetten, minister van Defensie, Dilan Yeşilgöz, en minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen, afreizen naar Turkije.
Op die top zou de NAVO aankondigen haar veertien Boeing E-3A Sentry’s te vervangen door een nog onbekend aantal GlobalEye’s van Saab. Naar verwachting gaat het om zes vliegtuigen. Het bijzondere aan de Saab GlobalEye is dat deze opereert op een hoogte van 37.000 voet met een radius van 650 kilometer. Door zijn hoogte vermindert het vliegtuig de dode hoeken die door bergen of ijzige zeeoppervlakten worden veroorzaakt.
