De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft opnieuw fel uitgehaald naar plannen om Turkije weer toegang te geven tot de Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen. In een interview met Fox News waarschuwde hij de Verenigde Staten dat een levering aan Ankara de machtsbalans in het Midden-Oosten ernstig zou verstoren. Daarmee probeert Israël opnieuw een streep te zetten door de terugkeer van Turkije in het F-35-programma.
Netanyahu waarschuwt VS
President Donald Trump heeft de discussie over een terugkeer van Turkije in het F-35-programma nieuw leven ingeblazen door aan te geven open te staan voor een heroverweging. De Verenigde Staten zetten Turkije in 2019 uit het programma nadat Ankara het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem had aangeschaft, omdat dit volgens Washington onverenigbaar is met de beveiliging van de geavanceerde stealthjager.
Inmiddels heeft de regering Trump het Congres naar verluidt geïnformeerd over een voorgenomen verkoop van F110-straalmotoren ter waarde van ruim 700 miljoen dollar voor het Turkse KAAN-gevechtsvliegtuig. Tegelijkertijd voeren beide landen achter de schermen opnieuw gesprekken over een mogelijke terugkeer van Ankara in het F-35-programma. Voor Israël vormt dat opnieuw aanleiding om zich publiekelijk tegen de plannen uit te spreken.
‘Turkije mag geen F-35’s of motoren krijgen’
Netanyahu liet er in het interview met Fox News geen twijfel over bestaan dat hij fel tegen een levering is. Volgens hem vormt de regering van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan een veiligheidsrisico voor de regio én voor NAVO-bondgenoten. Volgens de Israëlische premier zou een dergelijke stap de machtsbalans in het Midden-Oosten verstoren, waarbij hij benadrukte dat de veiligheid in de regio volgens hem mede rust op Israëls luchtoverwicht en de militaire aanwezigheid van de Verenigde Staten.
Verwijten aan Erdoğan
Tijdens het interview haalde Netanyahu hard uit naar de Turkse president Erdoğan. Hij wees op diens felle anti-Israëlische uitlatingen. ‘Turkije wordt geleid door een man die openlijk oproept tot de vernietiging van Israël’, aldus Netanyahu. Met deze voorbeeld probeerde de Israëlische premier duidelijk te maken dat Ankara volgens hem niet kan worden vertrouwd met de meest geavanceerde Amerikaanse militaire technologie.
Israël probeert luchtoverwicht te behouden
Israël beschikt zelf over tientallen F-35I Adir-gevechtsvliegtuigen, een speciaal voor de Israëlische luchtmacht aangepaste variant van de Amerikaanse stealthjager. Het land beschouwt technologische voorsprong in de lucht als een essentieel onderdeel van zijn nationale veiligheid. Een terugkeer van Turkije in het F-35-programma zou die voorsprong volgens Jeruzalem verkleinen. Opvallend is bovendien dat Israëlische bedrijven belangrijke onderdelen produceren voor de F-35, waaronder de geavanceerde helmdisplays die samen met Amerikaanse partners zijn ontwikkeld. Juist daarom volgt Israël iedere ontwikkeling rond een mogelijke levering aan Turkije met grote aandacht.
Aanvallen op Gaza
Vanuit Ankara klinkt kritiek op de Israëlische opstelling. Turkije verwijst daarbij naar het Israëlische militaire optreden in Gaza en stelt dat Israëlische gevechtsvliegtuigen, waaronder F-35’s, zijn ingezet tijdens aanvallen waarbij grote aantallen Palestijnse burgers om het leven zijn gekomen. President Erdoğan heeft Israël eerder beschuldigd van oorlogsmisdaden en genocide en verwijst daarbij naar een rapport van een onafhankelijke VN-onderzoekscommissie, die heeft geconcludeerd dat Israël genocide pleegt in Gaza. Volgens Turkije toont de inzet van Israëlische F-35’s juist aan dat dergelijke geavanceerde wapens ook grote humanitaire en politieke gevolgen kunnen hebben. Ankara benadrukt dat het eigen defensieprogramma gericht is op het versterken van de nationale veiligheid en de positie binnen de NAVO.
Besluit ligt uiteindelijk in Washington
Of Turkije daadwerkelijk weer F-35’s zal ontvangen, is nog onzeker. Hoewel Trump zich positief heeft uitgelaten over een hernieuwde samenwerking met Ankara, moet de Amerikaanse regering voldoen aan wettelijke voorwaarden voordat een terugkeer mogelijk is. Zolang Turkije het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem in bezit heeft, verbiedt de Amerikaanse wet deelname aan het F-35-programma. Bovendien moet het Congres uiteindelijk instemmen met een eventuele verkoop. De uitspraken van Netanyahu vergroten de politieke druk op Washington, terwijl de discussie over de toekomst van Turkije binnen het F-35-programma opnieuw in volle hevigheid is losgebarsten.
