Volgens topman Jack Crisler van Lockheed Martin zal de F-35 (JSF) evenveel kosten als een F-16. “Ons uiteindelijke doel is om de operationele kosten van de F-35 niet hoger te laten zijn dan van een F-16”. Dit zei hij in een interview met Up in the Sky.
Relatie
Crisler, vice-president voor F-35 ontwikkeling en strategische integratie bij Lockheed Martin, bracht een bezoek aan Nederland. Hij was onder meer aanwezig bij de luchtmachtoefening ‘Frisian Flag’ op de vliegbasis Leeuwarden. “Lockheed heeft een lange relatie met de Nederlandse luchtmacht, die teruggaat tot de F-104 uit de jaren ’60. Om deze relatie te bevestigen en de Koninlijke Luchtmacht te ondersteunen, ben ik nu hier. Namens het F-35 programma heb ik met diverse mensen uit binnen- en buitenland kunnen spreken.”
Testprogramma
Crisler is zeer tevreden over de voortgang van het F-35 programma. “Er zijn tot nu toe 280 toestellen afgeleverd. Zeer recent hebben we een nieuwe mijlpaal bereikt: het afronden van de huidige fase in het testprogramma. Tijdens de ‘System Development and Demonstration-fase’ zijn 9.200 vluchten en 17.000 vlieguren gemaakt.” Ook de twee Nederlandse F-35’s hebben een bijdrage geleverd aan het testprogramma. “De Nederlandse afvaardiging in Amerika heeft fantastisch werk gedaan.”
Nederland
Op een heel andere manier levert Nederland ook een bijdrage aan het F-35 programma. “De Nederlandse toelevering van onderdelen ligt prima op schema. Verschillende Nederlandse bedrijven leveren onderdelen voor alle F-35’s – volgens de planning zullen dat ruim 3.000 toestellen zijn. Zo levert Fokker Technologies verschillende onderdelen voor het landingsgestel. Fokker Aerostructures in Hoogeveen maakt vleugelkleppen voor de F-35 en Thales produceert onderdelen voor het AN/APG-81 radarsysteem.”
Waarde
De economische waarde van de Nederlandse deelname is volgens Crisler nu al meer dan een miljard dollar. “In december 2017 was de totale waarde 1,37 miljard dollar – op dat moment was ongeveer 10 procent van het verwachte aantal toestellen afgeleverd. Hoe het zich de komende jaren zal ontwikkelen, is moeilijk te zeggen, maar het geeft wel een indicatie van de totale waarde van de Nederlandse F-35 deelname.” Naast een bijdrage aan de productie, heeft Nederland ook verschillende onderhoudscontracten kunnen afsluiten. “Nederland heeft een paar dikke krenten uit de pap binnengehaald, onder meer voor motoronderhoud en opslag van reserve-onderdelen. Dit zijn contracten die een lange looptijd hebben, waarschijnlijk tot in 2070. Dat ga ik zeker niet meer meemaken!”
België
Verwacht wordt dat België later dit jaar besluit welk type de F-16 zal opvolgen: Eurofighter Typhoon of F-35. Crisler ziet het met vertrouwen tegemoet: “In februari hebben we inderdaad ons ‘best and final offer’ gedaan aan de Belgen. De sterke punten van de F-35 zijn ‘survivability’, de capaciteiten en de kosten. Door de stealth-eigenschappen zijn de overlevingskansen van de F-35 in gevechtssituaties uitstekend. Verder hebben we een kostendaling van meer dan 50 procent kunnen bewerkstelligen. Daardoor is de F-35 het enige 5e generatie gevechtsvliegtuig dat goedkoper is dan een 4e generatietoestel als de F-16.”
Concurrentie
Ook is Crisler niet bevreesd voor de overige concurrentie: “De F-35 heeft tot nu toe nog geen enkele competitie verloren. Veel concurrerende toestellen zijn 4e generatie vliegtuigen. Kunnen die wel overleven in gevechtssituaties met een ‘high SAM threat’? In gebieden als Syrië zijn veel geavanceerde luchtdoelsystemen, ik weet zeker dat de F-35 in dat soort situaties uitstekend kan overleven.” Crisler zei eerder tegen Up in the Sky dat de eerste F-35’s eind 2019 aan Nederland worden geleverd.
